Một trong những kỹ năng thiết yếu nhất đối với người dùng máy tính là nắm vững cách khôi phục lại máy tính Win 10. Việc khôi phục hệ thống giúp giải quyết triệt để các vấn đề nghiêm trọng. Khi hệ điều hành bị lỗi, chạy chậm, hoặc bị nhiễm phần mềm độc hại, khôi phục là giải pháp cuối cùng. Quá trình này giúp đưa PC về trạng thái hoạt động ổn định ban đầu. Các phương pháp khôi phục đa dạng, bao gồm Reset this PC (Đặt lại PC), sử dụng System Restore (Khôi phục Hệ thống) thông qua môi trường WinRE, và thực hiện cài đặt lại sạch. Việc hiểu rõ các Advanced Options (Tùy chọn Nâng cao) này là chìa khóa để bảo vệ máy tính của bạn và dữ liệu cá nhân.
Tại Sao Việc Khôi Phục Lại Máy Tính Win 10 Là Cần Thiết?
Máy tính Windows 10 thường xuyên gặp phải các vấn đề về hiệu suất và ổn định. Nguyên nhân có thể là do xung đột driver, lỗi cập nhật hệ thống, hoặc sự tích tụ của phần mềm rác. Khôi phục máy tính không chỉ là một giải pháp mà còn là một quy trình bảo trì quan trọng.
Dấu Hiệu Cho Thấy Hệ Thống Bị Lỗi
Hệ thống có thể hoạt động không ổn định vì nhiều lý do. Dấu hiệu rõ ràng nhất là tốc độ xử lý giảm sút nghiêm trọng. Các ứng dụng có thể mất nhiều thời gian để khởi động. Bạn cũng có thể gặp thường xuyên các lỗi màn hình xanh (BSOD). Màn hình xanh cho thấy lỗi hệ thống nghiêm trọng, thường liên quan đến phần cứng hoặc driver.
Một dấu hiệu khác là máy tính tự động khởi động lại một cách bất ngờ. Điều này có thể xảy ra trong khi bạn đang làm việc. Các phần mềm độc hại hoặc virus cũng có thể làm hỏng các tệp hệ thống quan trọng. Khi các lỗi này xảy ra, các công cụ sửa chữa thông thường thường không đủ hiệu quả. Khôi phục hệ thống trở thành phương án tối ưu để loại bỏ tận gốc vấn đề.
Lợi Ích Của Việc Khôi Phục Định Kỳ
Khôi phục hệ thống mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dùng. Nó giúp loại bỏ mọi tập tin rác và các mục đăng ký lỗi thời. Việc này giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tổng thể của máy tính. Hơn nữa, quá trình này đảm bảo Windows 10 đang chạy trên một nền tảng sạch và ổn định.
Khôi phục còn là cách hiệu quả để đảm bảo an ninh mạng. Nó loại bỏ mọi phần mềm độc hại hoặc các mối đe dọa tiềm ẩn mà các chương trình diệt virus có thể bỏ sót. Việc đưa máy tính về trạng thái xuất xưởng đặc biệt quan trọng. Điều này cần thiết trước khi bạn bán hoặc tặng máy tính cho người khác. Quá trình này giúp bảo vệ thông tin cá nhân của bạn khỏi bị truy cập trái phép.
Chuẩn Bị Trước Khi Thực Hiện Khôi Phục Hệ Thống
Trước khi bắt đầu bất kỳ quy trình khôi phục nào, việc chuẩn bị kỹ lưỡng là bắt buộc. Điều này giúp đảm bảo quá trình diễn ra suôn sẻ. Nó cũng bảo vệ dữ liệu cá nhân của bạn khỏi nguy cơ bị mất mát. Việc chuẩn bị đóng vai trò then chốt trong việc khôi phục thành công.
Sao Lưu Dữ Liệu Quan Trọng
Đây là bước quan trọng nhất trong toàn bộ quy trình. Việc khôi phục, đặc biệt là tùy chọn “Remove Everything”, sẽ xóa sạch mọi thứ trên ổ đĩa hệ thống. Bạn cần sao lưu dữ liệu như ảnh, tài liệu và video. Hãy sử dụng ổ đĩa ngoài, dịch vụ lưu trữ đám mây, hoặc công cụ File History của Windows.
File History là một công cụ sao lưu tích hợp sẵn trong Windows 10. Nó giúp sao chép các tệp quan trọng vào một vị trí an toàn. Hãy kiểm tra kỹ lưỡng các thư mục cá nhân. Đảm bảo bạn không bỏ sót bất kỳ tệp tin nào cần thiết. Sau khi sao lưu, hãy xác minh lại các bản sao để đảm bảo chúng hoàn chỉnh và có thể truy cập được.
Đảm Bảo Nguồn Điện Ổn Định
Quá trình khôi phục hệ thống có thể mất từ vài chục phút đến vài giờ. Nếu máy tính tắt đột ngột giữa chừng, hệ điều hành có thể bị hỏng vĩnh viễn. Đối với máy tính xách tay, hãy cắm sạc và đảm bảo pin được sạc đầy.
Đối với máy tính để bàn, bạn nên sử dụng Bộ Lưu Điện (UPS). UPS giúp duy trì nguồn điện liên tục trong trường hợp mất điện. Nguồn điện không ổn định là nguyên nhân hàng đầu gây ra lỗi khôi phục. Việc đảm bảo nguồn điện ổn định là một biện pháp phòng ngừa rủi ro bắt buộc.
Phương Pháp 1: Khôi Phục Máy Tính Bằng Tính Năng Reset This PC (Tùy Chọn Khôi Phục Hiện Đại)
“Reset this PC” là tính năng khôi phục dễ sử dụng nhất của Windows 10. Nó được thiết kế để đơn giản hóa quá trình cài đặt lại hệ điều hành. Tính năng này hoạt động tương tự như việc cài đặt lại Windows. Tuy nhiên, nó loại bỏ sự phức tạp của việc sử dụng đĩa cài đặt hoặc USB.
Reset Giữ Lại Tệp (Keep My Files)
Tùy chọn này giúp khôi phục lại máy tính Win 10 mà vẫn giữ nguyên các tệp cá nhân của bạn. Nó sẽ xóa các ứng dụng và cài đặt đã được thêm vào sau khi cài đặt gốc. Windows sẽ lưu trữ các tệp cá nhân trong một thư mục đặc biệt. Sau đó, nó sẽ tự động cài đặt lại một bản sao sạch của Windows 10.
Phương pháp này rất hữu ích khi bạn muốn khắc phục lỗi hệ thống. Nó giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến hiệu suất chậm chạp. Đồng thời, nó giúp bạn tránh phải sao lưu và phục hồi dữ liệu lớn. Hãy nhớ rằng các ứng dụng của bên thứ ba vẫn sẽ bị xóa. Bạn sẽ cần cài đặt lại chúng sau khi quá trình hoàn tất.
Reset Xóa Toàn Bộ (Remove Everything)
Đây là lựa chọn khôi phục triệt để và toàn diện nhất. Tùy chọn “Remove Everything” sẽ xóa sạch mọi thứ khỏi ổ đĩa hệ thống. Nó bao gồm các tệp cá nhân, ứng dụng và cài đặt của người dùng. Tùy chọn này đặc biệt hữu ích khi chuẩn bị bán hoặc tặng máy tính.
Nó cũng là giải pháp cuối cùng khi máy tính bị nhiễm virus nghiêm trọng. Khi chọn xóa toàn bộ, bạn còn có thể chọn xóa nhanh hoặc xóa kỹ. Xóa kỹ (Clean the drive) sẽ ghi đè lên dữ liệu. Điều này làm cho dữ liệu không thể phục hồi được.
Các Bước Thực Hiện Từ Settings
Việc truy cập tính năng “Reset this PC” rất đơn giản khi Windows vẫn đang hoạt động. Bạn có thể tìm thấy nó ngay trong ứng dụng Cài đặt.
- Nhấn tổ hợp phím Windows + I để mở Settings.
- Chọn mục Update & Security (Cập nhật & Bảo mật).
- Điều hướng đến tab Recovery (Khôi phục) ở khung bên trái.
- Trong phần Reset this PC, nhấp vào nút Get started (Bắt đầu).
- Hệ thống sẽ yêu cầu bạn chọn giữa “Keep my files” hoặc “Remove everything”.
- Chọn tùy chọn phù hợp và làm theo hướng dẫn trên màn hình.
Windows sẽ hiển thị một danh sách các ứng dụng sẽ bị xóa. Hãy xem xét danh sách này cẩn thận trước khi xác nhận. Sau khi xác nhận, máy tính sẽ bắt đầu quá trình khôi phục lại máy tính Win 10. Quá trình này có thể kéo dài một thời gian.
Truy cập Advanced Startup trong Settings để bắt đầu cách khôi phục lại máy tính Win 10
Phương Pháp 2: Sử Dụng System Restore Để Quay Lại Điểm Khôi Phục
System Restore là một công cụ mạnh mẽ khác để sửa chữa hệ thống. Nó cho phép người dùng hoàn tác các thay đổi hệ thống gần đây. Công cụ này hoạt động bằng cách tạo ra các “điểm khôi phục”. Các điểm này giống như các bản chụp nhanh của trạng thái hệ thống.
System Restore Hoạt Động Như Thế Nào?
System Restore tập trung vào các tệp hệ thống, khóa Registry và cài đặt chương trình. Nó không ảnh hưởng đến các tệp cá nhân của bạn như tài liệu hay ảnh. Khi bạn khôi phục, Windows sẽ thay thế các tệp hệ thống hiện tại bằng các tệp từ điểm khôi phục đã chọn.
Các điểm khôi phục thường được tạo tự động trước các sự kiện lớn. Ví dụ, trước khi cài đặt một bản cập nhật lớn hoặc một driver mới. Bạn cũng có thể tự tạo điểm khôi phục thủ công bất cứ lúc nào. Đây là giải pháp lý tưởng nếu máy tính bắt đầu gặp lỗi ngay sau khi cài đặt một ứng dụng mới.
Các Bước Truy Cập System Restore Qua WinRE
Để sử dụng System Restore, bạn thường cần truy cập vào Môi trường Khôi phục Windows (WinRE). WinRE cung cấp một giao diện an toàn để thực hiện các thao tác sửa chữa.
- Đầu tiên, hãy khởi động vào màn hình Choose an option (Chọn một tùy chọn) của WinRE.
- Từ màn hình này, chọn Troubleshoot (Khắc phục sự cố).
- Tiếp theo, nhấp vào Advanced Options (Tùy chọn Nâng cao).
- Cuối cùng, chọn System Restore (Khôi phục Hệ thống).
- Máy tính sẽ khởi động lại và tải giao diện System Restore.
- Bạn cần chọn một điểm khôi phục từ danh sách.
- Đảm bảo chọn một điểm khôi phục được tạo trước khi sự cố xảy ra.
- Sau đó, làm theo các bước còn lại để hoàn tất quá trình.
Việc khôi phục sẽ mất một chút thời gian. Khi hoàn thành, máy tính sẽ khởi động lại và bạn sẽ thấy thông báo thành công. System Restore là một cách ít xâm lấn để khôi phục lại máy tính Win 10.
Phương Pháp 3: Khởi Động Vào WinRE Để Sửa Chữa Nâng Cao
WinRE là trái tim của mọi hoạt động khôi phục và sửa chữa. Đây là một môi trường hoạt động độc lập với hệ điều hành chính của bạn. Việc này giúp bạn có thể sửa chữa Windows ngay cả khi nó không thể khởi động. WinRE là nơi chứa các công cụ sửa chữa mạnh mẽ.
Truy Cập WinRE Bằng Shift + Restart
Đây là phương pháp truy cập WinRE phổ biến nhất khi Windows vẫn hoạt động. Nó buộc hệ thống bỏ qua quá trình khởi động bình thường. Thay vào đó, nó chuyển thẳng đến Tùy chọn Khởi động Nâng cao.
- Bấm vào nút Start (biểu tượng Windows) trên thanh tác vụ.
- Nhấp vào biểu tượng Power (Nguồn).
- Giữ phím Shift trên bàn phím.
- Trong khi giữ Shift, click chọn Restart (Khởi động lại).
Máy tính sẽ tắt và khởi động lại vào màn hình WinRE. Thao tác này cung cấp quyền truy cập ngay lập tức vào Advanced Options. Từ đây, bạn có thể thực hiện mọi tác vụ sửa chữa.
Truy Cập WinRE Bằng Lệnh CMD
Đối với những người dùng chuyên nghiệp, Command Prompt (CMD) cung cấp một lệnh nhanh. Lệnh này buộc máy tính khởi động lại vào chế độ WinRE. Bạn cần chạy CMD với quyền quản trị viên.
- Nhập
cmdvào thanh tìm kiếm Windows. - Click chuột phải vào Command Prompt và chọn Run as administrator.
- Trong cửa sổ CMD, nhập lệnh sau:
shutdown.exe /r /o. - Nhấn Enter để thực thi.
Lệnh /r là viết tắt của restart. Lệnh /o là tham số ra lệnh hiển thị Tùy chọn Khởi động Nâng cao. Máy tính sẽ ngay lập tức bắt đầu quá trình khởi động lại. Nó sẽ đưa bạn thẳng đến menu WinRE mà không cần qua màn hình khởi động Windows.
Thực thi lệnh shutdown.exe /r /o trong Command Prompt để vào tùy chọn khôi phục máy tính Win 10
Phương Pháp 4: Sử Dụng Media Creation Tool Để Cài Đặt Lại Sạch (Clean Installation)
Cài đặt lại sạch (Clean Installation) là phương pháp khôi phục triệt để nhất. Nó hoàn toàn xóa bỏ phân vùng Windows cũ. Sau đó, nó cài đặt một bản sao Windows 10 hoàn toàn mới. Phương pháp này cần thiết khi các công cụ khôi phục khác đều thất bại. Nó cũng là lựa chọn tốt nhất để giải quyết các vấn đề về phần mềm.
Tạo USB Cài Đặt Windows
Để thực hiện cài đặt sạch, bạn cần một phương tiện cài đặt. Media Creation Tool của Microsoft là công cụ chính thức. Nó giúp bạn tạo một USB hoặc DVD khởi động được.
- Tải công cụ này từ trang web chính thức của Microsoft.
- Cần chuẩn bị một ổ USB flash có dung lượng tối thiểu 8GB.
- Chạy Media Creation Tool và chấp nhận các điều khoản cấp phép.
- Chọn “Create installation media (USB flash drive, DVD, or ISO file) for another PC”.
- Chọn ngôn ngữ, phiên bản và kiến trúc Windows.
- Cuối cùng, chọn USB drive của bạn và bắt đầu quá trình tạo.
Quá trình này sẽ tải xuống tệp cài đặt Windows. Sau đó, nó sẽ ghi các tệp này lên ổ USB. Đảm bảo rằng ổ USB đã được sao lưu. Dữ liệu trên ổ USB sẽ bị xóa trong quá trình này.
Khởi Động Từ USB Và Thực Hiện Cài Đặt Mới
Sau khi tạo USB cài đặt, bạn cần khởi động máy tính từ nó. Điều này yêu cầu bạn phải thay đổi thứ tự khởi động trong BIOS/UEFI.
- Tắt máy tính hoàn toàn và cắm USB cài đặt vào.
- Bật máy tính và nhấn liên tục phím chức năng Boot Menu (thường là F12, F9, hoặc Esc).
- Chọn ổ USB của bạn từ danh sách thiết bị khởi động.
- Máy tính sẽ khởi động vào màn hình cài đặt Windows.
- Chọn ngôn ngữ và cài đặt thời gian.
- Nhấp vào Install now (Cài đặt ngay).
- Chọn tùy chọn Custom: Install Windows only (advanced) (Tùy chỉnh: Chỉ cài đặt Windows (nâng cao)).
- Tại bước chọn phân vùng, xóa hoặc định dạng phân vùng Windows cũ.
- Chọn không gian trống để Windows tự tạo phân vùng mới.
- Làm theo các hướng dẫn còn lại để hoàn tất.
Quá trình này sẽ thực hiện một bản cài đặt mới hoàn toàn. Đây là cách chắc chắn nhất để khôi phục lại máy tính Win 10 về trạng thái tốt nhất.
Lợi Ích Của Việc Cài Đặt Lại Sạch
Cài đặt lại sạch mang lại nhiều ưu điểm vượt trội. Nó loại bỏ mọi tệp rác và lỗi hệ thống tích tụ theo thời gian. Hiệu suất của máy tính thường được cải thiện đáng kể. Đặc biệt, nó loại bỏ hiệu quả mọi phần mềm độc hại.
Phương pháp này cung cấp một nền tảng ổn định. Nó là lựa chọn tốt nhất cho các hệ thống đã hoạt động lâu năm. Mặc dù mất nhiều thời gian hơn, kết quả mang lại là một hệ điều hành gần như hoàn hảo. Hãy nhớ cài đặt lại tất cả các driver và ứng dụng cần thiết sau khi hoàn tất.
Phương Pháp 5: Sử Dụng Tùy Chọn Sửa Chữa Nâng Cao Trong WinRE
Ngoài System Restore và Reset PC, WinRE còn cung cấp các công cụ sửa chữa chuyên sâu. Các công cụ này hữu ích khi hệ điều hành gặp lỗi khởi động. Chúng giúp các kỹ thuật viên chẩn đoán và sửa chữa các vấn đề cốt lõi.
Sửa Chữa Khởi Động (Startup Repair)
Startup Repair là công cụ đầu tiên nên sử dụng khi Windows không thể khởi động. Nó tự động quét và sửa chữa các tệp hệ thống bị hỏng. Nó cũng kiểm tra các mục cấu hình khởi động lỗi. Đây là một giải pháp tự động, rất tiện lợi cho người dùng phổ thông.
Để truy cập, bạn chỉ cần vào WinRE. Sau đó chọn Troubleshoot và Advanced Options. Cuối cùng, chọn Startup Repair. Hãy để công cụ này chạy mà không can thiệp. Nó sẽ tự động khởi động lại sau khi hoàn thành việc sửa chữa.
Command Prompt Với Quyền Khôi Phục
Trong WinRE, bạn có thể mở Command Prompt với quyền truy cập đặc biệt. Điều này cho phép bạn chạy các lệnh sửa chữa thủ công. Ví dụ, bạn có thể chạy lệnh sfc /scannow. Lệnh này giúp kiểm tra và sửa chữa các tệp hệ thống bị hỏng.
Các lệnh khác như chkdsk /r giúp kiểm tra lỗi ổ đĩa. Bạn cũng có thể sử dụng các lệnh Bootrec để xây dựng lại dữ liệu cấu hình khởi động. Việc sử dụng CMD trong WinRE đòi hỏi kiến thức kỹ thuật. Tuy nhiên, nó cung cấp khả năng kiểm soát tối đa.
Khắc Phục Lỗi Thường Gặp Sau Khi Khôi Phục
Sau khi thực hiện cách khôi phục lại máy tính Win 10, bạn có thể gặp một vài vấn đề nhỏ. Hầu hết các vấn đề này đều có thể giải quyết được. Sự kiên nhẫn và một chút kiến thức kỹ thuật là cần thiết.
Vấn Đề Thiếu Driver
Một số tùy chọn khôi phục có thể xóa hoặc làm hỏng các driver phần cứng. Driver bị thiếu hoặc lỗi thời có thể gây ra sự cố. Ví dụ, màn hình có thể có độ phân giải thấp. Hoặc kết nối mạng không hoạt động.
Để khắc phục, bạn cần truy cập Device Manager (Trình quản lý Thiết bị). Kiểm tra các thiết bị có biểu tượng cảnh báo màu vàng. Bạn cần tải xuống driver mới nhất từ trang web của nhà sản xuất. Hãy tìm kiếm driver cho card đồ họa và card mạng trước tiên.
Lỗi Kích Hoạt Windows
Nếu bạn thực hiện cài đặt sạch, Windows có thể yêu cầu kích hoạt lại. Windows 10 thường tự kích hoạt lại. Nó sử dụng giấy phép số liên kết với tài khoản Microsoft của bạn.
Nếu gặp lỗi kích hoạt, hãy kiểm tra kết nối Internet. Sau đó, vào Settings -> Update & Security -> Activation. Chọn Troubleshoot (Khắc phục sự cố). Công cụ này thường có thể tự động giải quyết vấn đề. Nếu không, bạn cần liên hệ với bộ phận hỗ trợ của Microsoft.
Khả năng thực hiện cách khôi phục lại máy tính Win 10 là một kỹ năng quan trọng. Nó giúp bạn chủ động duy trì sự ổn định của hệ thống. Dù bạn chọn tính năng “Reset this PC” đơn giản hay một bản cài đặt sạch triệt để, sự chuẩn bị là chìa khóa. Việc sao lưu dữ liệu và hiểu rõ các công cụ trong WinRE sẽ giúp bạn ứng phó với mọi sự cố. Nắm vững các phương pháp khôi phục đảm bảo máy tính của bạn luôn hoạt động với hiệu suất tối ưu.
Ngày Cập Nhật 31/12/2025 by Trong Hoang
Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.
