
Việc truy cập các tệp, ứng dụng hay thư mục thường xuyên sử dụng đòi hỏi nhiều thao tác. Cách tạo shortcut trên máy tính là giải pháp tối ưu hóa quy trình làm việc này. Shortcut, hay còn gọi là đường dẫn tắt, là một công cụ đơn giản nhưng mạnh mẽ. Nó giúp người dùng tiết kiệm đáng kể thời gian, đồng thời tăng cường khả năng tăng năng suất làm việc cá nhân. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết nhất về cách tạo shortcut trên máy tính, cách tùy chỉnh và quản lý chúng. Chủ đề này rất quan trọng để có thể tổ chức tệp tin khoa học và thực hiện truy cập nhanh đến mọi tài nguyên hệ thống.

Hiểu Rõ Về Shortcut Và Vai Trò Của Chúng
Shortcut không chỉ là một biểu tượng trên màn hình. Nó là một tệp tin tham chiếu đặc biệt. Shortcut giúp người dùng truy cập trực tiếp đến một vị trí cụ thể. Nó là một liên kết không gian giúp giảm bớt các bước điều hướng phức tạp.
Bản Chất Kỹ Thuật Của Shortcut (.LNK)
Trong môi trường Windows, một shortcut thường là tệp tin có phần mở rộng là .lnk. Tệp .lnk này không chứa dữ liệu của chương trình gốc. Thay vào đó, nó chứa thông tin về đường dẫn đến tệp đích. Nó cũng lưu trữ các thuộc tính hiển thị như biểu tượng và phím tắt nóng. Khi bạn nhấp đúp vào shortcut, hệ điều hành sẽ đọc đường dẫn này. Sau đó, nó khởi chạy ứng dụng hoặc mở thư mục được liên kết.
Khác biệt cốt lõi là kích thước tệp. Tệp gốc có thể nặng hàng GB. Ngược lại, tệp shortcut chỉ có vài KB. Việc xóa shortcut không ảnh hưởng đến tệp tin hay chương trình gốc.
Lợi Ích Cốt Lõi Khi Sử Dụng Shortcut
Việc sử dụng shortcut mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Nó cải thiện trải nghiệm người dùng một cách đáng kể.
1. Tiết Kiệm Thời Gian Và Thao Tác
Đây là lợi ích rõ ràng nhất của việc dùng shortcut. Thay vì phải điều hướng qua nhiều cấp thư mục, người dùng chỉ cần một cú nhấp chuột. Thời gian truy cập được giảm xuống gần như bằng không. Điều này đặc biệt hữu ích cho các tệp hoặc ứng dụng được sử dụng hàng ngày.
2. Tăng Cường Khả Năng Tổ Chức
Shortcut giúp giữ cho các thư mục hệ thống luôn gọn gàng. Người dùng có thể đặt các lối tắt trên Desktop. Hoặc họ có thể sắp xếp chúng vào một thư mục chuyên dụng. Bằng cách này, các tệp cài đặt gốc vẫn an toàn. Màn hình làm việc của bạn vẫn đảm bảo sự ngăn nắp.
3. Khả Năng Tùy Biến Cao
Người dùng hoàn toàn có thể thay đổi tên, biểu tượng, và phím tắt cho shortcut. Điều này tạo ra một giao diện cá nhân hóa. Nó cũng giúp nhận dạng các tài nguyên quan trọng một cách nhanh chóng. Việc tùy chỉnh này không làm thay đổi các thuộc tính của tệp gốc.
<img src="https://maytinhvn.net/wp-content/uploads/2026/01/shortcut-la-gi-cach-tao-shortcut-didongviet-1.webp" alt="Giải thích khái niệm shortcut và cách hoạt động trên máy tính" width="780" height="520">
Trong nhiều trường hợp, bạn có một thư mục dự án quan trọng. Thư mục này nằm sâu trong ổ đĩa D. Việc phải duyệt qua ổ đĩa và các thư mục mẹ rất mất thời gian. Bằng cách tạo một shortcut, bạn giải quyết vấn đề này. Chỉ một lần nhấp chuột duy nhất sẽ đưa bạn đến đúng nơi cần làm việc.
Shortcut là giải pháp hiệu quả cho người dùng làm việc chuyên nghiệp. Nó cũng hữu ích cho cả những người mới bắt đầu học máy tính. Nó đơn giản hóa giao diện và tối ưu hóa hiệu suất làm việc.
Các Phương Pháp Tạo Shortcut Chuẩn Trên Windows
Hệ điều hành Windows cung cấp nhiều cách để tạo shortcut. Mỗi phương pháp có ưu điểm riêng. Người dùng có thể lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với thói quen của mình.
Tạo Shortcut Bằng Menu Ngữ Cảnh (Send to)
Đây là phương pháp tạo shortcut nhanh và phổ biến nhất. Nó cho phép bạn gửi lối tắt đến một số vị trí định sẵn.
1. Chọn Tệp Tin Hoặc Thư Mục
Đầu tiên, bạn cần xác định đối tượng cần tạo shortcut. Đối tượng có thể là một tệp văn bản, một thư mục, hoặc một ứng dụng. Bạn di chuyển đến vị trí tệp gốc trong File Explorer.
2. Sử Dụng Lệnh Send To
Bạn nhấp chuột phải vào tệp đã chọn. Menu ngữ cảnh sẽ xuất hiện. Trong menu này, bạn tìm và di chuyển chuột đến tùy chọn Send to. Một menu phụ khác sẽ mở ra.
3. Gửi Lối Tắt Đến Desktop
Trong menu phụ, bạn chọn Desktop (Create shortcut). Thao tác này sẽ tạo ngay lập tức một lối tắt. Lối tắt này xuất hiện trên màn hình desktop. Biểu tượng shortcut sẽ có mũi tên nhỏ ở góc dưới. Điều đó để phân biệt với tệp gốc.
Phương pháp này cực kỳ đơn giản. Nó chỉ yêu cầu hai lần nhấp chuột. Đây là cách nhanh nhất để đưa tệp tin ra màn hình chính.
Kéo Thả Chuột Phải Lên Desktop
Phương pháp này mang lại sự linh hoạt cao hơn. Bạn có thể kéo thả lối tắt đến bất kỳ vị trí nào.
1. Thực Hiện Thao Tác Kéo
Bạn nhấn và giữ chuột phải vào tệp nguồn. Bạn vẫn giữ chuột và kéo tệp ra vị trí mong muốn. Vị trí này thường là màn hình desktop hoặc một thư mục khác.
2. Chọn Lựa Chọn Tạo Lối Tắt
Sau khi thả chuột phải, một menu tùy chọn sẽ xuất hiện. Menu này khác với menu ngữ cảnh thông thường. Bạn chọn Create shortcut here (Tạo lối tắt tại đây).
<img src="https://maytinhvn.net/wp-content/uploads/2026/01/shortcut-la-gi-cach-tao-shortcut-didongviet-5.webp" alt="Các bước tạo shortcut trên máy tính bằng cách kéo và thả chuột phải" width="780" height="520">
Ưu điểm của cách này là sự trực quan. Bạn có thể thấy rõ vị trí lối tắt sẽ được tạo. Nó rất phù hợp khi bạn muốn đặt shortcut vào một thư mục mới.
Tạo Lối Tắt Từ Hộp Thoại Create Shortcut (Dùng Đường Dẫn)
Đây là phương pháp tạo lối tắt thủ công. Nó cho phép bạn chỉ định chính xác đường dẫn tệp đích.
1. Khởi Tạo Lệnh Tạo Mới
Bạn nhấp chuột phải vào một khoảng trống trên Desktop. Hoặc bạn có thể nhấp chuột phải trong bất kỳ thư mục nào. Chọn New (Mới) trong menu ngữ cảnh. Sau đó, bạn chọn Shortcut (Lối tắt). Hộp thoại Create Shortcut sẽ mở ra.
2. Nhập Vị Trí Tệp Đích
Trong hộp thoại, bạn có hai lựa chọn. Bạn có thể tự nhập đường dẫn tệp đích vào ô. Hoặc bạn nhấp vào nút Browse (Duyệt). Sau đó, bạn tìm và chọn tệp hoặc chương trình muốn tạo lối tắt.
<img src="https://maytinhvn.net/wp-content/uploads/2026/01/shortcut-la-gi-cach-tao-shortcut-didongviet-3.webp" alt="Hộp thoại Create Shortcut để tạo lối tắt bằng đường dẫn" width="780" height="520">
3. Hoàn Tất Việc Tạo Lối Tắt
Sau khi chọn đường dẫn, bạn bấm Next (Tiếp theo). Bạn nhập tên cho shortcut này. Tên nên mô tả ngắn gọn và dễ hiểu. Cuối cùng, bạn bấm Finish (Hoàn tất) để tạo shortcut.
Phương pháp này rất mạnh mẽ. Nó đặc biệt hữu ích khi tạo shortcut cho các tệp hệ thống ẩn. Hoặc nó dùng để tạo lối tắt cho các lệnh đặc biệt.
Tạo Shortcut Cho Các Đối Tượng Đặc Biệt
Shortcut không chỉ giới hạn ở tệp và thư mục. Bạn có thể tạo lối tắt cho nhiều loại tài nguyên khác. Điều này bao gồm cả trang web và các lệnh hệ thống.
Tạo Shortcut Cho Trang Web (URL)
Việc truy cập các trang web thường xuyên có thể được tối ưu hóa. Bạn có thể tạo shortcut trực tiếp trên màn hình.
1. Tạo Lối Tắt Mới
Bạn sử dụng phương pháp tạo shortcut thủ công đã học. Mở hộp thoại Create Shortcut.
2. Dán Địa Chỉ Trang Web
Trong trường nhập vị trí, bạn dán URL của trang web. Ví dụ: https://maytinhvn.net/. Bạn phải đảm bảo có đủ tiền tố http:// hoặc https://.
3. Hoàn Tất Và Khởi Chạy
Bạn đặt tên cho shortcut. Ví dụ: “Chuyên Trang Máy Tính VN”. Khi nhấp đúp vào shortcut này, trình duyệt sẽ tự động mở trang web.
Một cách khác là kéo biểu tượng ổ khóa hoặc icon trang web. Biểu tượng này nằm ở thanh địa chỉ của trình duyệt. Bạn kéo nó ra màn hình desktop. Điều này cũng tạo ra một tăt lối tắt trang web.
Tạo Shortcut Cho Chế Độ Tắt Máy (Shutdown/Restart)
Đối với các kỹ thuật viên, việc tắt máy nhanh là cần thiết. Bạn có thể tạo shortcut để thực hiện lệnh tắt hoặc khởi động lại.
1. Tạo Lối Tắt Với Lệnh Hệ Thống
Bạn mở hộp thoại Create Shortcut. Bạn nhập lệnh shutdown.exe vào trường vị trí.
2. Thêm Các Tham Số Cần Thiết
Để tắt máy ngay lập tức, bạn thêm tham số. Chuỗi lệnh đầy đủ là shutdown.exe /s /t 0. Tham số /s là viết tắt của shutdown. Tham số /t 0 có nghĩa là thời gian chờ bằng 0 giây.
3. Thiết Lập Cho Khởi Động Lại
Nếu muốn tạo shortcut khởi động lại, bạn thay /s bằng /r. Lệnh sẽ là shutdown.exe /r /t 0. Bạn nên đặt tên phù hợp cho mỗi loại. Ví dụ: “Tắt Máy Ngay” hoặc “Khởi Động Lại”.
Tạo Shortcut Cho Các Cài Đặt Hệ Thống Chuyên Sâu
Bạn có thể tạo shortcut cho các cài đặt ẩn. Hoặc bạn có thể dùng để mở các công cụ quản trị.
1. Sử Dụng Lệnh Control Panel
Để mở một mục Control Panel cụ thể, bạn dùng lệnh control.exe. Ví dụ, để mở cửa sổ Mạng và Chia sẻ, bạn nhập: control.exe /name Microsoft.NetworkAndSharingCenter.
2. Lối Tắt Đến Vị Trí Thư Mục Đặc Biệt
Một số thư mục hệ thống có thể truy cập qua các biến môi trường. Ví dụ, để mở thư mục AppData, bạn nhập %appdata%. Bạn tạo lối tắt bằng đường dẫn này.
3. Kỹ Thuật “God Mode”
God Mode là một thư mục đặc biệt. Nó chứa tất cả các cài đặt của Windows. Để tạo shortcut này, bạn mở hộp thoại tạo lối tắt mới. Nhập đường dẫn này: shell:::{ED7BA470-8E54-465E-825C-99712043E01C}. Đặt tên là “God Mode” hoặc “Tất cả Cài Đặt”. Điều này sẽ tạo một lối tắt truy cập toàn bộ hệ thống.
<img src="https://maytinhvn.net/wp-content/uploads/2026/01/shortcut-la-gi-cach-tao-shortcut-didongviet-4.webp" alt="Hướng dẫn dùng lệnh Send to để tạo nhanh shortcut trên Desktop" width="780" height="520">
Việc nắm vững các lệnh này rất quan trọng. Nó giúp kỹ thuật viên truy cập nhanh vào các công cụ chẩn đoán.
Tối Ưu Hóa Và Tùy Chỉnh Shortcut
Để shortcut thực sự hiệu quả, bạn cần tùy biến chúng. Các tùy chỉnh giúp lối tắt dễ nhận biết hơn. Nó cũng giúp sử dụng nhanh hơn.
Cách Thay Đổi Biểu Tượng (Icon) Cho Shortcut
Mỗi shortcut đều có thể có một biểu tượng riêng. Biểu tượng mặc định thường là của chương trình gốc. Tuy nhiên, bạn có thể thay đổi nó.
1. Mở Hộp Thoại Thuộc Tính
Bạn nhấp chuột phải vào shortcut. Sau đó, bạn chọn Properties (Thuộc tính). Hộp thoại thuộc tính sẽ mở ra.
2. Truy Cập Tùy Chọn Thay Đổi Icon
Trong tab Shortcut, bạn tìm và nhấp vào nút Change Icon… (Thay đổi Biểu tượng…). Một cửa sổ mới sẽ hiển thị. Nó chứa các biểu tượng có sẵn của hệ thống.
3. Chọn Và Áp Dụng Biểu Tượng
Bạn có thể chọn một biểu tượng từ danh sách. Hoặc bạn nhấp Browse để chọn tệp icon tùy chỉnh (.ico, .dll, hoặc .exe). Chọn biểu tượng mong muốn, sau đó nhấp OK. Cuối cùng, bạn nhấn Apply và OK để lưu thay đổi.
<img src="https://maytinhvn.net/wp-content/uploads/2026/01/shortcut-la-gi-cach-tao-shortcut-didongviet-6.webp" alt="Thay đổi biểu tượng (icon) tùy chỉnh cho một shortcut" width="780" height="520">
Việc thay đổi icon giúp phân biệt các shortcut. Nó cũng làm cho màn hình desktop trở nên thẩm mỹ hơn.
Thiết Lập Phím Tắt Nóng (Hotkey)
Phím tắt nóng cho phép bạn khởi chạy shortcut bằng bàn phím. Bạn không cần dùng chuột để nhấp vào biểu tượng.
1. Mở Thuộc Tính Shortcut
Bạn truy cập hộp thoại Properties của shortcut. Đảm bảo bạn đang ở tab Shortcut.
2. Thiết Lập Hotkey
Bạn tìm trường Shortcut key (Phím tắt). Trường này thường hiển thị None (Không). Bạn nhấp chuột vào trường này. Sau đó, bạn nhấn tổ hợp phím mong muốn trên bàn phím. Tổ hợp này thường bắt đầu bằng Ctrl + Alt hoặc Ctrl + Shift. Ví dụ: Ctrl + Alt + A.
3. Lưu Lại Thay Đổi
Bạn nhấp Apply và OK để lưu lại phím tắt. Bây giờ, chỉ cần nhấn tổ hợp phím, shortcut sẽ được kích hoạt.
Việc sử dụng hotkey giúp tăng tốc độ làm việc lên rất nhiều. Nó loại bỏ hoàn toàn sự cần thiết của chuột. Lưu ý, hotkey chỉ hoạt động khi shortcut nằm trên Desktop.
Thêm Tham Số Khởi Động (Target Parameters)
Đây là tính năng nâng cao. Nó cho phép bạn chỉ định cách chương trình khởi động.
1. Thêm Tham Số Vào Target
Trong hộp thoại Properties, bạn chú ý đến trường Target (Mục tiêu). Đây là đường dẫn đến tệp đích. Bạn có thể thêm các tham số vào cuối đường dẫn. Ví dụ, để khởi động Chrome ở chế độ ẩn danh. Bạn thêm tham số -incognito vào cuối đường dẫn.
2. Thiết Lập Vị Trí Khởi Động (Start in)
Trường Start in (Bắt đầu trong) xác định thư mục làm việc. Nó là nơi chương trình sẽ tìm kiếm các tệp hỗ trợ. Bạn có thể thay đổi thư mục này. Điều này rất quan trọng đối với các công cụ lập trình hoặc game.
3. Lựa Chọn Cửa Sổ Khởi Chạy (Run)
Bạn có thể chọn cách cửa sổ hiển thị. Tùy chọn bao gồm Normal window (Cửa sổ thường), Minimized (Thu nhỏ) hoặc Maximized (Phóng to). Việc này giúp quản lý không gian làm việc.
Các tùy chỉnh tham số giúp bạn kiểm soát hoàn toàn việc khởi chạy. Điều này cực kỳ quan trọng đối với các tác vụ chuyên môn.
Quản Lý Và Khắc Phục Sự Cố Shortcut
Sau khi tạo, việc quản lý shortcut là cần thiết. Shortcut có thể bị hỏng. Hoặc chúng có thể bị nhầm lẫn với tệp gốc.
Nhận Dạng Và Xóa Các Shortcut Bị Hỏng
Shortcut hỏng là lối tắt không thể hoạt động. Điều này xảy ra khi tệp gốc bị xóa hoặc di chuyển.
1. Dấu Hiệu Nhận Biết
Khi nhấp đúp, hệ thống sẽ báo lỗi. Thông báo là “The item that this shortcut refers to has been changed or moved”. Biểu tượng có thể thay đổi. Nó chuyển thành một hình trang giấy trắng. Hoặc nó là một biểu tượng lỗi không xác định.
2. Cách Khắc Phục
Bạn có thể sửa lỗi bằng cách trỏ lại đường dẫn. Mở Properties của shortcut. Sau đó, bạn sửa đường dẫn trong trường Target. Bạn chỉ định lại đường dẫn tệp gốc mới.
3. Xóa Shortcut Hỏng
Nếu không cần thiết, bạn nên xóa chúng. Kích chuột phải vào shortcut. Sau đó, chọn Delete (Xóa). Xóa shortcut giúp dọn dẹp không gian làm việc. Nó đảm bảo các lối tắt luôn hoạt động chính xác.
Phân Biệt Shortcut Và Bản Gốc
Người dùng mới thường nhầm lẫn hai khái niệm này. Việc phân biệt là rất quan trọng. Nó giúp tránh xóa nhầm các tệp gốc.
1. Biểu Tượng Mũi Tên
Shortcut trên Windows luôn có một mũi tên nhỏ. Mũi tên này nằm ở góc dưới bên trái biểu tượng. Tệp gốc thì không có ký hiệu này.
2. Loại Tệp (Type)
Trong thuộc tính tệp, shortcut có loại tệp là “Shortcut (.lnk)”. Tệp gốc có loại tệp riêng. Ví dụ: “Application (.exe)” hoặc “File Folder”.
3. Kích Thước Tệp (Size)
Kích thước của shortcut luôn rất nhỏ. Nó thường chỉ vài KB. Kích thước của tệp gốc thì lớn hơn nhiều.
Việc nhận diện giúp người dùng thao tác đúng. Nó đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu hệ thống.
Lối Tắt Trên Hệ Điều Hành MacOS (Alias)
Người dùng MacOS sử dụng khái niệm Alias (Bí danh). Alias có chức năng tương tự như shortcut.
1. Cách Tạo Alias
Bạn chọn tệp hoặc thư mục cần tạo lối tắt. Sau đó, bạn vào menu File. Chọn Make Alias. Lối tắt sẽ được tạo ngay bên cạnh tệp gốc. Tên của Alias sẽ có thêm chữ “alias”.
2. Điểm Khác Biệt Quan Trọng
Alias của MacOS có tính linh hoạt cao hơn. Nếu tệp gốc bị di chuyển, Alias vẫn tìm được tệp đó. Nó sẽ tự động cập nhật đường dẫn. Đây là điểm vượt trội so với shortcut của Windows.
3. Ứng Dụng Trong MacOS
Alias cũng được dùng để truy cập nhanh. Nó có thể được kéo vào Dock hoặc thanh công cụ. Điều này giúp tối ưu hóa không gian làm việc.
Việc so sánh giúp người dùng đa nền tảng dễ hình dung. Nó khẳng định tầm quan trọng của lối tắt.
Tích Hợp Shortcut Vào Quy Trình Làm Việc
Việc tạo shortcut chỉ là bước đầu tiên. Tích hợp chúng vào thói quen làm việc mới là mấu chốt.
Tận Dụng Shortcut Cho Các Tác Vụ Lặp Lại
Nhiều tác vụ hàng ngày rất lặp đi lặp lại. Ví dụ như mở một thư mục báo cáo. Hoặc khởi động một tổ hợp ba ứng dụng.
1. Nhóm Shortcut Thành Thư Mục
Bạn có thể tạo một thư mục mới. Đặt tên là “Công Việc Hàng Ngày”. Bạn tập hợp tất cả các shortcut vào đó. Thay vì mở từng shortcut, bạn chỉ cần mở thư mục này.
2. Shortcut Kích Hoạt Nhiều Lệnh (Batch File)
Đối với người dùng nâng cao, bạn có thể tạo tệp batch. Tệp này có đuôi .bat. Tệp batch chứa nhiều lệnh thực thi. Một shortcut trỏ đến tệp .bat này. Nó sẽ giúp bạn khởi chạy hàng loạt chương trình chỉ bằng một cú nhấp chuột.
3. Pin Shortcut Lên Taskbar Và Start Menu
Bạn có thể ghim các shortcut lên thanh tác vụ. Hoặc bạn ghim chúng vào menu Start. Điều này giúp truy cập mà không cần Desktop. Nhấp chuột phải vào shortcut. Sau đó, chọn “Pin to Taskbar” hoặc “Pin to Start”.
Việc tích hợp này giúp làm việc trơn tru hơn. Nó thể hiện tính chuyên nghiệp trong quản lý máy tính.
Bảo Mật Và Chia Sẻ Shortcut
Shortcut cần được quản lý về mặt bảo mật. Đặc biệt khi bạn chia sẻ máy tính.
1. Không Để Lộ Thông Tin Nhạy Cảm
Tránh đặt các shortcut đến tệp mật khẩu. Hoặc bạn tránh đặt các tệp tài chính trực tiếp trên Desktop. Nếu máy tính bị truy cập trái phép, thông tin có thể bị lộ.
2. Chia Sẻ Shortcut Với Đồng Nghiệp
Bạn có thể gửi tệp .lnk qua email. Hoặc bạn chia sẻ nó qua mạng nội bộ. Khi nhận được, đồng nghiệp có thể đặt nó vào máy của họ. Điều này sẽ giúp họ truy cập cùng một tài nguyên. Lưu ý rằng đường dẫn phải hợp lệ trên máy tính của họ.
3. Sử Dụng Shortcut An Toàn
Bạn nên đảm bảo tệp gốc là an toàn. Shortcut chỉ là một lối đi. Nếu tệp gốc bị nhiễm virus, shortcut cũng bị ảnh hưởng. Luôn quét virus cho các chương trình gốc.
Việc áp dụng các nguyên tắc bảo mật là cần thiết. Nó giúp tận dụng lợi ích của shortcut một cách an toàn. Shortcut là công cụ tuyệt vời khi được sử dụng đúng cách.
Kết Luận
Chúng ta đã khám phá chi tiết về cách tạo shortcut trên máy tính. Từ việc hiểu bản chất kỹ thuật đến các phương pháp tạo và tối ưu hóa nâng cao. Shortcut là công cụ không thể thiếu. Nó giúp tăng hiệu quả làm việc và tổ chức tệp tin. Việc thành thạo các kỹ thuật này là dấu hiệu của người dùng thông thái. Nó giúp truy cập các tệp, ứng dụng và lệnh hệ thống một cách nhanh chóng. Hãy áp dụng ngay những kiến thức này. Bạn sẽ thấy quá trình làm việc trên máy tính được cải thiện đáng kể.
Ngày Cập Nhật 01/01/2026 by Trong Hoang

Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.



