Việc nắm vững cách chụp màn hình trên máy vi tính là kỹ năng thiết yếu trong kỷ nguyên số. Ảnh chụp màn hình không chỉ là bằng chứng, tài liệu, hay công cụ ghi chú. Nó còn là phương tiện hiệu quả để tạo hướng dẫn, báo cáo lỗi, hoặc chia sẻ thông tin phức tạp một cách trực quan. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện nhất về cách chụp màn hình trên máy vi tính bằng nhiều phương pháp, từ cơ bản bằng Phím tắt đến nâng cao bằng Snipping Tool và các phần mềm chuyên dụng. Chúng tôi sẽ đi sâu vào các giải pháp tối ưu cho cả Windows và macOS, giúp bạn làm chủ hoàn toàn kỹ năng chụp ảnh màn hình này, từ đó tối ưu hóa công việc và học tập.
Khái Niệm Và Tầm Quan Trọng Của Ảnh Chụp Màn Hình
Ảnh chụp màn hình là bản sao kỹ thuật số của những gì đang hiển thị trên màn hình thiết bị vào một thời điểm cụ thể. Đây là công cụ cơ bản cho mọi người dùng máy tính. Nó đặc biệt quan trọng đối với kỹ thuật viên và người học nghề. Ảnh chụp giúp họ dễ dàng minh họa vấn đề kỹ thuật. Nó cũng hỗ trợ việc tạo các tài liệu hướng dẫn trực quan mà không cần phải mô tả bằng lời quá dài dòng.
Vai Trò Của Ảnh Chụp Màn Hình Trong Công Việc Kỹ Thuật
Trong lĩnh vực sửa chữa và hỗ trợ máy tính, ảnh chụp màn hình là công cụ chẩn đoán ban đầu không thể thiếu. Khi người dùng báo cáo lỗi, một bức ảnh chụp lại thông báo lỗi cụ thể giúp kỹ thuật viên xác định vấn đề nhanh hơn. Ảnh chụp cũng được dùng để lưu lại cấu hình hệ thống hoặc các thiết lập phần mềm quan trọng trước khi tiến hành thay đổi. Điều này đảm bảo khả năng phục hồi dữ liệu nếu xảy ra sự cố không mong muốn.
Sự Khác Biệt Giữa Clipboard Và Lưu Trữ Trực Tiếp
Khi thực hiện thao tác chụp màn hình, kết quả thường được lưu trữ theo hai cách. Cách thứ nhất là lưu trực tiếp vào ổ cứng dưới dạng tệp hình ảnh. Cách thứ hai là tạm thời lưu vào Clipboard (bộ nhớ tạm của hệ thống). Khi ảnh được lưu vào Clipboard, bạn cần phải dán (Paste) nó vào một ứng dụng khác như Paint hoặc Word. Việc hiểu rõ cơ chế lưu trữ này giúp người dùng tối ưu hóa quy trình làm việc của mình.
Cách Chụp Màn Hình Trên Máy Vi Tính Hệ Điều Hành Windows
Hệ điều hành Windows cung cấp nhiều phương pháp chụp màn hình. Các phương pháp này bao gồm từ sử dụng phím tắt vật lý đơn giản đến các công cụ tích hợp sẵn mạnh mẽ. Sự đa dạng này đáp ứng mọi nhu cầu từ chụp nhanh toàn màn hình đến chụp vùng chọn chi tiết.
1. Phương Pháp Cổ Điển: Phím Print Screen (PrtScn)
Phím PrtScn (hoặc Print Screen) là phương pháp chụp màn hình lâu đời nhất trên Windows. Phím này thường nằm ở góc trên bên phải của bàn phím. Thao tác này rất đơn giản nhưng yêu cầu thêm một bước dán hình ảnh.
Chụp Toàn Bộ Màn Hình
Chỉ cần nhấn phím PrtScn một lần. Hệ thống sẽ ngay lập tức chụp lại toàn bộ những gì đang hiển thị trên màn hình. Ảnh chụp này không được lưu dưới dạng tệp. Nó được lưu trữ tạm thời trong Clipboard. Sau khi chụp, bạn cần mở một phần mềm chỉnh sửa ảnh như Paint hoặc Word. Tiếp theo, sử dụng tổ hợp phím Ctrl + V để dán hình ảnh ra. Sau đó, bạn có thể chỉnh sửa và lưu lại tệp.
Chụp Cửa Sổ Hoạt Động (Active Window)
Nếu bạn chỉ muốn chụp một cửa sổ ứng dụng cụ thể đang hoạt động, hãy sử dụng tổ hợp phím Alt + PrtScn. Thao tác này sẽ giới hạn phạm vi chụp. Nó chỉ tập trung vào cửa sổ đang được chọn, loại bỏ tất cả các thành phần khác trên desktop. Giống như phương pháp trên, ảnh sẽ được lưu vào Clipboard. Bạn phải dán nó vào một ứng dụng khác để lưu thành tệp tin.
2. Phương Pháp Tự Động Lưu Ảnh
Đối với Windows 8, 10 và 11, Microsoft đã giới thiệu một tổ hợp phím tiện lợi hơn. Tổ hợp này giúp tự động lưu tệp hình ảnh mà không cần phải thông qua Clipboard.
Tổ Hợp Phím Windows Key + PrtScn
Nhấn đồng thời Windows Key (Phím có biểu tượng Windows) và PrtScn. Màn hình sẽ nháy sáng hoặc tối đi một chút. Đây là dấu hiệu ảnh đã được chụp thành công. Hình ảnh sẽ tự động được lưu dưới dạng tệp PNG. Thư mục lưu trữ mặc định là PC > Pictures > Screenshots. Phương pháp này đặc biệt hữu ích khi bạn cần chụp nhiều ảnh màn hình liên tục một cách nhanh chóng.
3. Sử Dụng Công Cụ Tích Hợp Snipping Tool và Snip & Sketch
Trong các phiên bản Windows hiện đại, đặc biệt là Windows 10 và Windows 11, công cụ Snipping Tool và kế nhiệm của nó là Snip & Sketch (Công cụ Cắt và Phác thảo) mang lại sự linh hoạt vượt trội. Chúng cho phép người dùng định hình khu vực chụp trước khi thực hiện.
Kích Hoạt Nhanh Bằng Windows + Shift + S
Đây là tổ hợp phím quan trọng nhất đối với người dùng Windows 10/11. Nhấn Windows Key + Shift + S sẽ ngay lập tức làm mờ màn hình. Sau đó, một thanh công cụ nhỏ sẽ xuất hiện ở phía trên. Thanh công cụ này cung cấp bốn chế độ chụp chính:
- Chế độ hình chữ nhật (Rectangular Snip): Cho phép bạn kéo và thả chuột để chọn một vùng hình chữ nhật bất kỳ.
- Chế độ tự do (Freeform Snip): Cho phép vẽ một hình dạng tùy ý để cắt màn hình.
- Chế độ cửa sổ (Window Snip): Tự động chọn một cửa sổ ứng dụng cụ thể.
- Chế độ toàn màn hình (Full-screen Snip): Chụp toàn bộ màn hình, tương tự như phím PrtScn đơn thuần.
Ảnh chụp bằng cách này sẽ được lưu vào Clipboard. Đồng thời, một thông báo sẽ bật lên ở góc dưới bên phải. Nhấn vào thông báo đó sẽ mở công cụ Snip & Sketch. Tại đây, bạn có thể chỉnh sửa, ghi chú, và lưu tệp.
Các Tính Năng Bổ Sung Của Snip & Sketch
Snip & Sketch không chỉ đơn thuần là công cụ chụp. Nó còn là một trình chỉnh sửa cơ bản. Nó cung cấp các công cụ như bút, highlighter, thước kẻ và crop. Các công cụ này giúp bạn đánh dấu và làm nổi bật các chi tiết quan trọng trên ảnh chụp. Snip & Sketch cũng tích hợp tính năng chia sẻ nhanh chóng qua email hoặc các ứng dụng khác.
4. Chụp Màn Hình Trong Khi Chơi Game (Xbox Game Bar)
Người dùng Windows 10 và 11 thường cần chụp ảnh hoặc quay video màn hình khi chơi game. Công cụ Xbox Game Bar là giải pháp tích hợp tối ưu cho việc này.
Sử Dụng Tổ Hợp Phím Win + Alt + PrtScn
Để chụp nhanh ảnh màn hình trong game, hãy nhấn tổ hợp phím Windows Key + Alt + PrtScn. Ảnh sẽ được lưu vào thư mục con Captures nằm trong thư mục Videos. Phương pháp này đảm bảo không làm gián đoạn trải nghiệm chơi game. Nó cung cấp chất lượng hình ảnh cao, phù hợp với yêu cầu của cộng đồng game thủ.
Kích Hoạt Game Bar (Win + G)
Nếu cần tùy chỉnh thêm, bạn có thể mở Xbox Game Bar bằng cách nhấn Windows Key + G. Trong giao diện Game Bar, bạn sẽ thấy một biểu tượng máy ảnh để chụp ảnh màn hình. Game Bar cũng cho phép bạn bắt đầu quay video màn hình, một tính năng nâng cao hơn nhiều so với chỉ chụp ảnh tĩnh.
Cách Chụp Màn Hình Trên Máy Vi Tính Hệ Điều Hành MacOS
Máy tính Apple MacOS cũng có các tổ hợp phím chuyên biệt. Chúng được thiết kế để chụp màn hình nhanh chóng và linh hoạt. Đặc điểm nổi bật của macOS là ảnh chụp màn hình thường được lưu trực tiếp ra Desktop. Điều này giúp người dùng dễ dàng truy cập và quản lý tệp tin.
1. Chụp Toàn Bộ Màn Hình
Đây là phương pháp cơ bản nhất. Sử dụng tổ hợp phím Command + Shift + 3. Thao tác này sẽ chụp lại toàn bộ những gì đang hiển thị trên tất cả các màn hình được kết nối. Hình ảnh sẽ ngay lập tức xuất hiện dưới dạng tệp PNG trên Desktop. Tên tệp thường bao gồm ngày và giờ chụp.
2. Chụp Vùng Chọn Cụ Thể
Nếu chỉ cần chụp một phần nhỏ của màn hình, hãy dùng tổ hợp phím Command + Shift + 4. Khi nhấn tổ hợp phím này, con trỏ chuột sẽ biến thành hình chữ thập. Bạn kéo chuột để tạo một khung vùng chọn hình chữ nhật. Khi nhả chuột, ảnh của vùng chọn đó sẽ được lưu ra Desktop.
Chụp Đối Tượng Cụ Thể (Cửa Sổ, Menu)
Sau khi nhấn Command + Shift + 4, hãy nhấn thêm phím Spacebar. Con trỏ chuột sẽ biến thành biểu tượng máy ảnh. Khi bạn di chuyển biểu tượng này qua một cửa sổ ứng dụng hoặc một thanh menu, cửa sổ đó sẽ được tô sáng. Nhấp chuột vào cửa sổ được tô sáng. Hệ thống sẽ chụp riêng cửa sổ đó mà không cần kéo vùng chọn thủ công. Phương pháp này rất sạch sẽ, thường bao gồm cả bóng đổ (drop shadow) của cửa sổ, tạo tính thẩm mỹ cao.
3. Sử Dụng Thanh Công Cụ Chụp Màn Hình (Command + Shift + 5)
MacOS Mojave (và các phiên bản mới hơn) đã giới thiệu một thanh công cụ chụp màn hình toàn diện. Nó được kích hoạt bằng tổ hợp phím Command + Shift + 5. Thanh công cụ này hiển thị tất cả các tùy chọn chụp và quay màn hình. Nó có giao diện đồ họa trực quan, giúp người dùng dễ dàng chọn lựa.
Các Tùy Chọn Trên Thanh Công Cụ
Thanh công cụ này cung cấp các nút bấm cho:
- Chụp toàn bộ màn hình.
- Chụp cửa sổ đang hoạt động.
- Chụp vùng chọn.
- Quay toàn bộ màn hình.
- Quay vùng chọn.
Quan trọng hơn, thanh công cụ này có nút “Options” (Tùy chọn). Nút này cho phép bạn thay đổi vị trí lưu trữ mặc định của ảnh chụp (Desktop, Documents, Clipboard), đặt hẹn giờ (timer), và quyết định có hiển thị con trỏ chuột trong ảnh hay không.
4. Chụp Thanh Touch Bar (Dành Cho MacBook Pro)
Đối với các mẫu MacBook Pro có Touch Bar, bạn có thể chụp ảnh thanh Touch Bar này. Đây là một màn hình cảm ứng phụ độc lập. Sử dụng tổ hợp phím Command + Shift + 6. Ảnh chụp Touch Bar sẽ được lưu ra Desktop.
Phương Pháp Chụp Màn Hình Nâng Cao Bằng Phần Mềm Bên Thứ Ba
Mặc dù Windows và MacOS có các công cụ tích hợp mạnh mẽ, phần mềm bên thứ ba vẫn được ưa chuộng. Các phần mềm này cung cấp các tính năng bổ sung. Chúng bao gồm chỉnh sửa nâng cao, chú thích chuyên nghiệp và khả năng chia sẻ tức thì.
1. Lightshot: Tốc Độ Và Khả Năng Chú Thích
Lightshot là một trong những phần mềm chụp màn hình phổ biến nhất. Nó nổi bật với tốc độ và giao diện thân thiện. Sau khi chụp vùng chọn, Lightshot hiển thị một thanh công cụ ngay bên cạnh ảnh. Thanh công cụ này cho phép người dùng thêm mũi tên, văn bản, hình dạng, và đánh dấu (highlight) ngay lập tức.
Lợi Ích Của Lightshot:
- Chỉnh sửa nhanh: Bạn không cần mở phần mềm chỉnh sửa ảnh riêng biệt.
- Tải lên đám mây: Lightshot cho phép tải ảnh chụp lên dịch vụ đám mây của họ chỉ bằng một cú nhấp chuột. Nó tự động tạo liên kết chia sẻ (shareable link). Điều này rất tiện lợi cho việc hỗ trợ kỹ thuật từ xa.
- Tìm kiếm hình ảnh tương tự: Tính năng độc đáo này giúp tìm kiếm các hình ảnh tương tự trên Google, hữu ích khi xác định nguồn gốc nội dung.
2. ShareX: Công Cụ Chuyên Nghiệp Đa Năng
ShareX là một công cụ mã nguồn mở miễn phí, cực kỳ mạnh mẽ. Nó được thiết kế cho người dùng chuyên nghiệp và kỹ thuật viên. ShareX không chỉ chụp ảnh màn hình mà còn thực hiện nhiều tác vụ tự động hóa khác.
Các Tính Năng Độc Đáo Của ShareX:
- Tùy chỉnh luồng công việc: Người dùng có thể thiết lập một chuỗi hành động tự động. Ví dụ: Chụp ảnh -> Thêm hiệu ứng mờ (blur) cho thông tin nhạy cảm -> Tải lên Imgur -> Sao chép liên kết vào Clipboard.
- Chế độ chụp cuộn: ShareX có khả năng chụp toàn bộ trang web hoặc tài liệu dài bằng cách cuộn màn hình. Đây là tính năng mà các công cụ tích hợp thường thiếu.
- Hơn 80 dịch vụ tải lên: Hỗ trợ tải lên nhiều dịch vụ đám mây và chia sẻ tệp khác nhau (Google Drive, Dropbox, FTP, v.v.).
3. Công Cụ Chụp Màn Hình Trình Duyệt
Đối với việc chụp toàn bộ trang web dài, các công cụ chụp màn hình tích hợp trong trình duyệt web là lựa chọn tốt nhất.
- Firefox: Tích hợp sẵn tính năng “Take a Screenshot” cho phép chụp vùng nhìn thấy hoặc toàn bộ trang.
- Chrome/Edge: Cần sử dụng DevTools (
F12) để chụp ảnh màn hình có độ phân giải cao hoặc sử dụng tiện ích mở rộng của bên thứ ba.
Giải Quyết Các Vấn Đề Thường Gặp Khi Chụp Màn Hình
Mặc dù việc chụp màn hình là đơn giản, người dùng đôi khi gặp phải một số thách thức. Việc xử lý các vấn đề này đòi hỏi sự hiểu biết về cách hệ thống hoạt động.
1. Ảnh Chụp Màn Hình Bị Đen Hoặc Trắng Hoàn Toàn
Hiện tượng ảnh chụp màn hình chỉ có màu đen hoặc trắng thường xảy ra với nội dung được bảo vệ. Đây là các nội dung được bảo vệ bản quyền (DRM) hoặc nội dung đòi hỏi tăng tốc phần cứng.
- Video và Phim ảnh: Nhiều ứng dụng xem video (Netflix, Prime Video, v.v.) sử dụng công nghệ chống sao chép. Công nghệ này sẽ chặn các nỗ lực chụp màn hình.
- Giải pháp: Thử sử dụng một phần mềm chụp màn hình bên thứ ba không dựa vào Giao diện Lập trình Ứng dụng (API) của Windows/macOS. Nếu không thành công, giải pháp duy nhất là chụp ảnh bằng thiết bị ngoại vi (điện thoại hoặc máy ảnh).
2. Không Tìm Thấy Thư Mục Lưu Trữ Ảnh
Đây là vấn đề phổ biến đối với người mới sử dụng tổ hợp phím Windows Key + PrtScn.
- Trên Windows: Đảm bảo bạn kiểm tra thư mục
PC > Pictures > Screenshots. Nếu thư mục không tồn tại, có thể bạn đã di chuyển thư mụcPicturessang một vị trí khác. Hãy tìm kiếm tệp bằng cách gõscreenshotvào thanh tìm kiếm của Windows. - Trên MacOS: Ảnh chụp mặc định luôn được lưu trên Desktop. Nếu Desktop quá lộn xộn, bạn có thể đã vô tình thay đổi đường dẫn lưu. Hãy kiểm tra các thư mục chính như
DocumentshoặcDownloads.
3. Chụp Màn Hình Đa Màn Hình (Multi-Monitor Setup)
Khi sử dụng nhiều màn hình, phím PrtScn (đơn lẻ) sẽ chụp tất cả các màn hình thành một ảnh duy nhất. Đây là một bức ảnh rất rộng.
- Chụp Toàn Màn Hình Đa Màn Hình (Windows): Sử dụng phím
PrtScn. - Chụp Cửa Sổ Hoạt Động (Windows): Sử dụng
Alt + PrtScnđể chỉ chụp cửa sổ đang được tập trung, bất kể nó nằm trên màn hình nào. - Chụp Từng Màn Hình Riêng Biệt (MacOS): Thanh công cụ
Command + Shift + 5hoặc tổ hợpCommand + Shift + 4(sau đó nhấnSpacebar) cho phép bạn nhấp chuột vào từng màn hình cụ thể để chụp riêng.
4. Ảnh Chụp Màn Hình Bị Mất Độ Nét (Blurry)
Độ phân giải của ảnh chụp màn hình luôn bằng độ phân giải gốc của màn hình. Nếu ảnh bị mờ khi bạn phóng to, điều đó có nghĩa là màn hình gốc của bạn có độ phân giải thấp.
- Giải pháp: Đảm bảo bạn không dán ảnh từ Clipboard vào một tài liệu có cài đặt nén hình ảnh tự động (như email hoặc một số trình soạn thảo văn bản). Luôn lưu tệp ở định dạng PNG để giữ chất lượng tốt nhất.
Tối Ưu Hóa Và Quản Lý Ảnh Chụp Màn Hình
Chụp màn hình chỉ là bước đầu tiên. Việc quản lý, chỉnh sửa và tối ưu hóa các tệp hình ảnh này là rất quan trọng để đảm bảo tính chuyên nghiệp.
1. Chọn Định Dạng Tệp Phù Hợp (PNG vs JPEG)
Định dạng tệp ảnh hưởng đến chất lượng và kích thước tệp.
- PNG (Portable Network Graphics): Đây là định dạng lý tưởng cho ảnh chụp màn hình. PNG là định dạng nén không mất dữ liệu (lossless). Điều này có nghĩa là nó giữ nguyên độ sắc nét của chữ viết, các đường nét, và các thành phần giao diện người dùng. Kích thước tệp PNG thường lớn hơn JPEG một chút nhưng chất lượng hình ảnh là ưu tiên hàng đầu.
- JPEG (Joint Photographic Experts Group): Đây là định dạng nén mất dữ liệu (lossy). JPEG phù hợp hơn cho ảnh chụp có nhiều màu sắc, như ảnh chụp từ máy ảnh kỹ thuật số. Tuy nhiên, nó có thể làm mờ các chi tiết văn bản và giao diện người dùng, không nên dùng cho ảnh chụp màn hình kỹ thuật.
2. Chú Thích Và Bảo Mật Thông Tin
Khi chia sẻ ảnh chụp màn hình, đặc biệt trong môi trường chuyên nghiệp, việc chú thích và che mờ thông tin nhạy cảm là bắt buộc.
- Che Mờ (Blur/Pixelate): Luôn che mờ các thông tin cá nhân như tên người dùng, địa chỉ email, số điện thoại, hoặc các mã ID nhạy cảm.
- Chú Thích (Annotation): Sử dụng các công cụ chỉnh sửa để thêm mũi tên, khung viền, và văn bản. Điều này hướng sự chú ý của người xem đến điểm mấu chốt của vấn đề. Hầu hết các công cụ bên thứ ba như Lightshot hoặc ShareX đều hỗ trợ chức năng này.
3. Sắp Xếp Thư Mục Lưu Trữ
Để tránh việc Desktop hoặc thư mục Screenshots trở nên quá tải, hãy thiết lập một quy trình sắp xếp khoa học.
- Đổi tên tệp: Thay vì tên mặc định
Screenshot 2024-05-15 at 10.30.00 AM, hãy đổi tên thành các tệp mô tả nội dung. Ví dụ:Bao_cao_loi_Driver_CardMan.png. - Phân loại theo dự án: Tạo các thư mục con trong thư mục
PictureshoặcDocuments. Ví dụ:Ảnh Chụp – Hỗ Trợ Khách Hàng,Ảnh Chụp – Tài Liệu Hướng Dẫn.
Việc tối ưu hóa và quản lý hiệu quả sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian. Nó cũng đảm bảo rằng ảnh chụp màn hình của bạn luôn đạt chất lượng cao và dễ dàng truy cập khi cần thiết.
Kỹ năng cách chụp màn hình trên máy vi tính là nền tảng cơ bản, nhưng sự thành thạo trong việc sử dụng các công cụ tích hợp như Snipping Tool trên Windows hay phím tắt Command + Shift + 5 trên macOS sẽ định hình hiệu suất làm việc. Hiểu rõ sự khác biệt giữa các phương pháp, từ việc sử dụng Phím Print Screen cổ điển để lưu vào Clipboard, đến việc sử dụng các phần mềm nâng cao như Lightshot để chỉnh sửa và chia sẻ tức thì, giúp bạn tối ưu hóa công việc. Việc áp dụng đúng kỹ thuật không chỉ giúp bạn lưu giữ thông tin chính xác mà còn nâng cao tính chuyên nghiệp trong giao tiếp kỹ thuật số.
Ngày Cập Nhật 27/11/2025 by Trong Hoang
Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.
