Ổ đĩa hệ thống (thường là ổ C) bị đầy là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất hệ thống và tốc độ hoạt động của máy tính. Việc giải phóng dung lượng không chỉ giúp máy chạy mượt mà hơn mà còn đảm bảo Windows có đủ không gian để quản lý các tệp tạm thời và cập nhật. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết về cách giải phóng dung lượng máy tính win 10 bằng các phương pháp tích hợp sẵn và công cụ chuyên dụng, áp dụng từ cơ bản đến nâng cao. Chúng tôi sẽ tập trung vào các giải pháp bền vững nhằm tối ưu hóa không gian lưu trữ và cải thiện tuổi thọ của ổ cứng HDD/SSD.
Phân Tích Nguyên Nhân Chính Gây Thiếu Dung Lượng Ổ C
Trước khi tiến hành dọn dẹp, việc hiểu rõ tại sao ổ C (hoặc ổ chứa hệ điều hành) lại bị đầy là rất quan trọng. Điều này giúp chúng ta loại bỏ triệt để gốc rễ của vấn đề, thay vì chỉ giải quyết triệu chứng.
Ổ C trên Windows 10 thường bị chiếm dụng bởi bốn nhóm dữ liệu lớn. Đầu tiên là các tệp hệ thống Windows (như WinSXS hoặc các bản cập nhật tích lũy). Thứ hai là các tệp tạm thời (Temporary files), bao gồm cache trình duyệt, tệp cài đặt còn sót lại, và dữ liệu lưu trữ tạm của ứng dụng. Thứ ba là các tệp kỹ thuật cần thiết cho hoạt động của hệ thống như Hiberfil.sys (Hibernate) và Pagefile.sys (Bộ nhớ ảo). Cuối cùng là các phần mềm đã cài đặt và dữ liệu cá nhân (như thư mục Tải xuống/Downloads).
Các bản cập nhật lớn của Windows cũng thường tạo ra thư mục Windows.old, chiếm hàng chục gigabyte. Nếu bạn không giải quyết căn nguyên, việc thiếu dung lượng sẽ tái diễn sau một thời gian ngắn sử dụng.
Phương Pháp 1: Dọn Dẹp Cơ Bản Với Disk Cleanup (Công Cụ Tích Hợp)
Disk Cleanup là công cụ dọn dẹp cốt lõi và an toàn nhất được Microsoft cung cấp. Nó cho phép bạn xóa các tệp tạm thời, tệp báo cáo lỗi hệ thống, và các bản sao của bản cập nhật Windows cũ.
Các Bước Sử Dụng Disk Cleanup Tiêu Chuẩn
Để truy cập công cụ này, bạn có thể thực hiện theo các bước đơn giản.
Đầu tiên, mở File Explorer và nhấp chuột phải vào ổ đĩa mà bạn muốn dọn dẹp (thường là ổ C). Sau đó, bạn chọn mục Properties từ menu ngữ cảnh hiện ra.
Tiếp theo, trong cửa sổ Properties, bạn chuyển đến tab General. Tại đây, bạn sẽ thấy nút Disk Cleanup, nhấp chuột vào nút này để khởi chạy công cụ.
Disk Cleanup sẽ tính toán lượng không gian có thể giải phóng và hiển thị một danh sách các loại tệp. Bạn nên đánh dấu chọn tất cả các mục như Temporary Internet Files, Tệp chương trình đã tải xuống và Thùng rác.
Kích Hoạt Dọn Dẹp Tệp Hệ Thống Nâng Cao
Để giải phóng dung lượng lớn hơn, đặc biệt từ các bản cập nhật Windows cũ, bạn cần chạy Disk Cleanup với quyền quản trị.
Trong cửa sổ Disk Cleanup, bạn nhấp vào nút Clean up system files (Dọn dẹp tệp hệ thống). Công cụ sẽ tính toán lại và hiển thị các mục mới, quan trọng hơn.
Các mục quan trọng cần đánh dấu bao gồm Windows Update Cleanup và Previous Windows installation(s). Việc xóa các mục này có thể giải phóng hàng chục GB. Tuy nhiên, lưu ý rằng việc xóa các bản cài đặt Windows trước đó sẽ ngăn bạn quay lại phiên bản Windows cũ.
Phương Pháp 2: Tự Động Hóa Với Storage Sense và Settings
Windows 10 tích hợp một công cụ quản lý lưu trữ hiện đại hơn gọi là Storage Sense. Công cụ này cho phép bạn tự động hóa quy trình dọn dẹp và quản lý tệp tạm thời chi tiết hơn Disk Cleanup.
Quản Lý Tệp Tạm Thời Qua Settings
Bạn có thể truy cập các tùy chọn lưu trữ chi tiết bằng cách mở Settings (Cài đặt) thông qua Start Menu. Sau đó, bạn chọn System (Hệ thống) để tiếp tục.
Trong menu System, bạn nhấp vào Storage (Lưu trữ) ở cột bên trái. Tại đây, bạn sẽ thấy tổng quan về việc sử dụng dung lượng của ổ đĩa C.
Nhấp vào mục Temporary files (Tệp tạm thời) để Windows phân tích các tệp không cần thiết.
Tại giao diện này, bạn có thể xem chi tiết dung lượng chiếm bởi các mục như tệp cập nhật, Thùng rác, và cache. Sau khi chọn các mục mong muốn, nhấn Remove files để thực hiện xóa. Phương pháp này thường an toàn hơn và hiện đại hơn so với Disk Cleanup truyền thống.
Kích Hoạt Chế Độ Storage Sense
Storage Sense là tính năng cho phép máy tính tự động giải phóng dung lượng khi ổ đĩa gần đầy.
Trong mục Storage, bạn bật Storage Sense. Sau đó, nhấp vào Configure Storage Sense or run it now để tùy chỉnh cài đặt. Bạn có thể thiết lập:
- Tần suất chạy: Chạy tự động hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng, hoặc chỉ khi dung lượng thấp.
- Xóa tệp trong Thùng rác: Tự động xóa các tệp đã nằm trong thùng rác quá 30 ngày.
- Xóa tệp trong thư mục Downloads: Tự động xóa các tệp chưa được mở trong khoảng thời gian nhất định.
Việc kích hoạt Storage Sense là cách giải phóng dung lượng máy tính win 10 một cách chủ động và ít cần can thiệp nhất.
Phương Pháp 3: Quản Lý Các Tệp Hệ Thống Lớn Và Ẩn
Có ba loại tệp hệ thống ẩn chiếm dụng dung lượng rất lớn mà người dùng thông thường khó nhận thấy: File ngủ đông (Hiberfil.sys), File phân trang (Pagefile.sys) và Dữ liệu khôi phục hệ thống (System Restore).
Vô Hiệu Hóa Hoặc Giảm Kích Thước File Ngủ Đông (Hiberfil.sys)
Hiberfil.sys là tệp mà Windows sử dụng để lưu trữ trạng thái hiện tại của hệ thống khi bạn chọn chế độ ngủ đông (Hibernate). Kích thước của nó thường bằng 75% đến 100% tổng RAM của bạn. Nếu máy tính của bạn có 16GB RAM, tệp này có thể chiếm 12-16GB.
Nếu bạn không bao giờ sử dụng chế độ ngủ đông, bạn có thể vô hiệu hóa nó:
- Mở Command Prompt (CMD) hoặc PowerShell với quyền quản trị viên (Run as administrator).
- Gõ lệnh:
powercfg /hibernate offvà nhấn Enter.
Thao tác này sẽ xóa tệp Hiberfil.sys và ngăn Windows tạo lại nó, giải phóng ngay lập tức một lượng lớn dung lượng lưu trữ.
Tối Ưu Hóa Kích Thước File Phân Trang (Pagefile.sys)
Pagefile.sys là tệp bộ nhớ ảo (Virtual Memory) mà Windows sử dụng khi RAM vật lý bị quá tải. Tệp này thường nằm trên ổ C và có thể chiếm từ 4GB đến vài chục GB tùy thuộc vào cấu hình hệ thống.
Để tối ưu hóa:
- Mở System Properties bằng cách gõ
sysdm.cplvào Run (Windows + R). - Chuyển sang tab Advanced, trong mục Performance, chọn Settings.
- Trong cửa sổ Performance Options, chuyển sang tab Advanced, sau đó nhấp vào Change trong mục Virtual memory.
- Bỏ chọn Automatically manage paging file size for all drives.
- Chọn ổ C, chọn Custom size và đặt kích thước ban đầu (Initial size) và kích thước tối đa (Maximum size). Quy tắc chung là đặt kích thước ban đầu bằng 1.5 lần RAM và kích thước tối đa bằng 3 lần RAM.
Nếu bạn có ổ đĩa khác còn trống, bạn nên chuyển Pagefile.sys sang ổ đĩa đó để giảm gánh nặng cho ổ C.
Giảm Dung Lượng Sao Lưu Khôi Phục Hệ Thống
Windows System Restore tạo các điểm khôi phục thường xuyên để giúp bạn quay lại trạng thái trước đó nếu có lỗi. Các điểm khôi phục này có thể tích lũy và chiếm dung lượng đáng kể.
Bạn có thể giới hạn dung lượng tối đa cho System Restore:
- Mở System Properties (như bước trên) và chọn tab System Protection.
- Chọn ổ C và nhấp vào Configure.
- Trong phần Disk Space Usage, bạn kéo thanh trượt Max Usage xuống một tỷ lệ hợp lý (ví dụ: 3-5%).
Việc này sẽ giới hạn dung lượng mà các điểm khôi phục có thể chiếm. Bạn cũng có thể nhấp vào Delete để xóa tất cả các điểm khôi phục cũ (chỉ giữ lại điểm khôi phục hiện tại nếu có) để giải phóng ngay lập tức.
Phương Pháp 4: Xử Lý File History và Sao Lưu Dữ Liệu
Tính năng File History trên Windows 10 thường sao lưu các phiên bản của tệp cá nhân (Documents, Pictures, v.v.). Nếu không được cấu hình đúng, nó sẽ giữ lại quá nhiều phiên bản, gây lãng phí dung lượng.
Dọn Dẹp File History
Nếu File History được bật và đang lưu trữ bản sao trên chính ổ C (hoặc một ổ đĩa nội bộ khác), bạn cần quản lý các phiên bản đã lưu.
-
Nhấn Windows + X để mở menu Power User, sau đó chọn Control Panel.
-
Tìm và chọn File History.
-
Ở ngăn bên trái, chọn Advanced settings (Cài đặt nâng cao).
-
Trong mục Versions (Phiên bản), bạn điều chỉnh Keep saved versions để giới hạn thời gian giữ lại bản sao (ví dụ: 3 tháng hoặc 6 tháng) thay vì giữ “Mãi mãi”.
-
Sau đó, nhấp vào Clean up versions (Dọn dẹp phiên bản).
-
Trong cửa sổ File History Cleanup, chọn bản sao bạn muốn xóa (ví dụ: All but the latest one nếu bạn chỉ muốn giữ bản gần nhất).
-
Nhấn Clean up và sau đó Save changes để hoàn tất.
Chuyển Thư Mục Người Dùng Mặc Định
Các thư mục người dùng như Downloads, Documents, Pictures thường chứa dữ liệu lớn và mặc định nằm trên ổ C. Bạn nên chuyển các thư mục này sang một ổ đĩa dữ liệu khác (ổ D, E).
- Mở File Explorer, nhấp chuột phải vào thư mục (ví dụ: Downloads).
- Chọn Properties, sau đó chọn tab Location.
- Nhấp vào Move và chọn vị trí mới trên ổ đĩa khác.
Windows sẽ tự động di chuyển toàn bộ nội dung và cập nhật đường dẫn mặc định. Điều này ngăn dữ liệu cá nhân tiếp tục chiếm dụng không gian của ổ C.
Phương Pháp 5: Gỡ Cài Đặt Ứng Dụng Và Tối Ưu Hóa Dữ Liệu Ứng Dụng
Nhiều phần mềm, đặc biệt là game và ứng dụng đồ họa, chiếm dụng hàng chục gigabyte. Việc xác định và gỡ bỏ những ứng dụng không dùng đến là cách giải phóng dung lượng máy tính win 10 hiệu quả nhất.
Gỡ Cài Đặt Ứng Dụng Không Cần Thiết
Bạn có thể gỡ cài đặt ứng dụng theo hai cách chính:
1. Sử dụng Settings (Ứng dụng UWP và Desktop)
- Mở Settings -> Apps -> Apps & features.
- Sắp xếp danh sách ứng dụng theo Size (kích thước) để xác định ứng dụng nào chiếm nhiều không gian nhất.
- Chọn ứng dụng và nhấp Uninstall.
2. Sử dụng Control Panel (Ứng dụng Desktop truyền thống)
- Mở Control Panel -> Programs and Features.
- Tương tự, sắp xếp theo kích thước và gỡ bỏ các ứng dụng không dùng đến.
Xóa Bộ Nhớ Cache Của Trình Duyệt Và Ứng Dụng Bên Thứ Ba
Các trình duyệt web như Chrome, Firefox, Edge, cùng với các ứng dụng như Steam, Spotify, hoặc Adobe Creative Cloud, tạo ra lượng bộ nhớ cache (cache) rất lớn để tăng tốc độ tải. Lượng cache này có thể lên tới vài GB.
Dọn dẹp thủ công:
- Cache Trình Duyệt: Thường được thực hiện trong mục Cài đặt -> Bảo mật và Quyền riêng tư -> Xóa Dữ liệu Duyệt web.
- Cache Steam: Trong thư mục cài đặt Steam, bạn có thể xóa các tệp tạm thời hoặc tải lại game.
Sử Dụng Phần Mềm Dọn Dẹp Chuyên Dụng (CCleaner)
Mặc dù Windows có các công cụ dọn dẹp riêng, các ứng dụng bên thứ ba như CCleaner (hoặc Advanced SystemCare) vẫn rất phổ biến vì khả năng dọn dẹp triệt để cache của các ứng dụng cụ thể.
Công cụ Disk Cleanup của Windows không thể xóa các tệp tạm thời được tạo ra bởi phần mềm bên thứ ba (như cache của các trình duyệt không phải Edge). Đây là lý do phần mềm bên thứ ba như CCleaner phát huy tác dụng.
Các Bước Dọn Dẹp Bằng CCleaner
- Tải và cài đặt phần mềm CCleaner (phiên bản miễn phí là đủ).
- Mở ứng dụng, chọn tab Custom Clean (Dọn dẹp Tùy chỉnh).
- Đánh dấu chọn các mục bạn muốn xóa (ví dụ: Cache của Chrome, Cache của ứng dụng Windows Store, Tệp cài đặt cũ).
- Nhấn Analyze (Phân tích) để kiểm tra lượng dung lượng sẽ được giải phóng.
- Cuối cùng, nhấp Run Cleaner để thực hiện xóa.
Ngoài ra, CCleaner còn có thể giúp dọn dẹp các mục Registry bị lỗi, tuy nhiên, người dùng nên cẩn thận khi thao tác với Registry.
Phương Pháp 6: Xử Lý Thùng Rác Và File Trùng Lặp
Thùng rác (Recycle Bin) là nơi chứa các tệp đã xóa. Nếu bạn không dọn dẹp, các tệp này vẫn chiếm dụng dung lượng ổ đĩa.
Dọn Dẹp Thùng Rác Ngay Lập Tức
Khi bạn xóa bất kỳ tệp nào, chúng được chuyển vào Recycle Bin thay vì bị xóa vĩnh viễn.
- Mở Recycle Bin từ màn hình desktop.
- Kiểm tra lại để đảm bảo không có tệp quan trọng nào bạn cần khôi phục.
- Nhấn Ctrl + A để chọn tất cả, sau đó nhấn Delete hoặc nhấp chuột phải và chọn Empty Recycle Bin.
Bạn cũng có thể thay đổi cài đặt Thùng rác để giới hạn dung lượng tối đa mà nó được phép chiếm dụng, hoặc chọn chế độ xóa vĩnh viễn ngay lập tức (không khuyến khích).
Tìm Kiếm Và Loại Bỏ Tệp Trùng Lặp
Sau thời gian dài sử dụng, máy tính thường tích lũy nhiều tệp trùng lặp (ảnh, video, tài liệu) ở các thư mục khác nhau. Các tệp này là nguyên nhân tiềm ẩn gây lãng phí dung lượng ổ đĩa SSD.
Việc này cần sử dụng các công cụ chuyên dụng như Duplicate Cleaner Free hoặc CCleaner Professional (có tính năng tìm tệp trùng lặp).
- Sử dụng phần mềm để quét các thư mục cần thiết (tránh quét thư mục hệ thống Windows).
- Phần mềm sẽ liệt kê các bản sao. Bạn nên kiểm tra kỹ trước khi xóa để tránh mất dữ liệu gốc.
Phương Pháp 7: Quản Lý Các Tệp Cập Nhật Hệ Thống Và Cache Store
Các tệp cập nhật và cache của Windows Store là hai nguồn chiếm dung lượng hệ thống mà ít người để ý.
Xóa Tệp Cache Của Windows Store
Windows Store lưu trữ bộ nhớ cache để tăng tốc độ tải ứng dụng và cập nhật. Khi cache bị lỗi hoặc quá lớn, nó cần được xóa.
- Mở hộp thoại Run (Windows + R).
- Gõ lệnh
wsreset.exevà nhấn Enter. - Màn hình CMD sẽ xuất hiện trong vài giây, sau đó đóng lại và tự động mở lại Windows Store, báo hiệu quá trình dọn dẹp cache đã hoàn tất.
Tối Ưu Hóa Thư Mục WinSXS
Thư mục WinSXS (Windows Side-by-Side) chứa các thành phần hệ thống và là một phần thiết yếu của Windows 10. Nó thường là một trong những thư mục lớn nhất trên ổ C. Mặc dù bạn không thể xóa thư mục này, Windows 10 cung cấp lệnh để làm sạch các thành phần không cần thiết.
- Mở CMD hoặc PowerShell với quyền quản trị viên.
- Gõ lệnh sau để phân tích khả năng dọn dẹp:
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /AnalyzeComponentStore - Nếu phân tích cho thấy việc dọn dẹp được khuyến nghị, bạn sử dụng lệnh sau để thực hiện tối ưu hóa:
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup
Lệnh này sẽ xóa các bản sửa lỗi đã được thay thế (superseded components) và các phiên bản hệ thống cũ, giúp giảm đáng kể kích thước thư mục WinSXS.
Phương Pháp 8: Nén Ổ Đĩa Và Tận Dụng OneDrive Files On-Demand
Đối với các tệp dữ liệu ít sử dụng, việc nén hoặc di chuyển chúng lên đám mây là giải pháp tối ưu không gian lâu dài.
Nén Ổ Đĩa NTFS (Compact OS)
Windows 10 hỗ trợ tính năng Compact OS, cho phép bạn nén các tệp hệ thống và ứng dụng để giảm dung lượng chiếm dụng, đặc biệt hữu ích trên các thiết bị có ổ cứng SSD dung lượng thấp.
- Mở CMD hoặc PowerShell với quyền quản trị.
- Gõ lệnh:
Compact.exe /CompactOS:queryđể kiểm tra trạng thái nén hiện tại. - Nếu muốn nén, sử dụng lệnh:
Compact.exe /CompactOS:always
Quá trình này có thể mất thời gian nhưng giúp tiết kiệm một lượng không gian đáng kể mà không ảnh hưởng nhiều đến hiệu suất (đối với SSD).
Sử Dụng OneDrive Files On-Demand
Nếu bạn sử dụng OneDrive, tính năng Files On-Demand là công cụ tuyệt vời để giải phóng dung lượng ổ cứng.
- Đảm bảo OneDrive đang đồng bộ.
- Trong File Explorer, nhấp chuột phải vào một tệp hoặc thư mục trong OneDrive.
- Chọn Free up space (Giải phóng dung lượng).
Thao tác này sẽ xóa bản sao cục bộ của tệp, biến nó thành một “tệp chỉ có trên đám mây”. Tệp vẫn hiển thị trong File Explorer, nhưng chỉ được tải xuống khi bạn nhấp vào nó. Đây là cách giải phóng dung lượng máy tính win 10 bằng cách tận dụng lưu trữ đám mây một cách thông minh.
Kết Luận Cuối Cùng
Việc duy trì dung lượng trống trên ổ C là một phần quan trọng để đảm bảo tính ổn định và hiệu năng của hệ thống Windows 10. Từ việc dọn dẹp cơ bản bằng Disk Cleanup và Storage Sense, cho đến các thao tác nâng cao như vô hiệu hóa ngủ đông hay tối ưu hóa File History, mỗi phương pháp đều đóng góp vào việc giải phóng không gian lưu trữ quý giá. Bằng cách áp dụng kết hợp các giải pháp được trình bày, bạn sẽ có thể chủ động quản lý và tối ưu hóa không gian lưu trữ, đảm bảo máy tính luôn hoạt động ở trạng thái tốt nhất. cách giải phóng dung lượng máy tính win 10 không chỉ là một thao tác định kỳ mà còn là chiến lược bảo trì hệ thống bền vững, giúp kéo dài tuổi thọ của cả phần cứng lẫn phần mềm.
Ngày Cập Nhật 02/12/2025 by Trong Hoang
Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.
