Chụp màn hình là một thao tác cơ bản và thiết yếu khi sử dụng máy tính. Nắm vững cách chụp màn hình trên máy tính bằng bàn phím giúp người dùng tiết kiệm thời gian đáng kể. Thay vì dùng các công cụ phức tạp, việc sử dụng tổ hợp phím tắt mang lại hiệu quả tức thì. Bài viết này, được xây dựng bởi chuyên gia kỹ thuật máy tính, sẽ hướng dẫn chi tiết mọi phương pháp chụp màn hình tối ưu nhất. Người dùng sẽ hiểu rõ chức năng của từng phím tắt, từ đó dễ dàng thực hiện thao tác chụp màn hình trên cả hệ điều hành Windows và macOS phím tắt. Nắm bắt các kỹ thuật này sẽ nâng cao năng suất làm việc và xử lý sự cố nhanh chóng.
Nền Tảng Cơ Bản Về Chức Năng Chụp Màn Hình (Screenshot)
Việc chụp màn hình, hay còn gọi là screenshot, là quá trình ghi lại nội dung hiển thị trên màn hình thành một tệp hình ảnh. Đây là kỹ năng cốt lõi cho mọi người dùng máy tính.
Khái Niệm Và Vai Trò Của Phím Print Screen (PrtSc)
Phím Print Screen (PrtSc) là linh hồn của việc chụp màn hình trên máy tính Windows. Nó thường nằm ở góc trên bên phải của bàn phím. Ban đầu, phím này được thiết kế để gửi nội dung màn hình trực tiếp đến máy in. Ngày nay, chức năng chính của PrtSc là sao chép toàn bộ nội dung màn hình vào Clipboard. Clipboard là một vùng nhớ tạm thời trên RAM.
Sau khi nhấn PrtSc, hình ảnh chưa được lưu thành tệp cố định. Người dùng bắt buộc phải dán (Paste) nội dung từ Clipboard vào một ứng dụng xử lý hình ảnh. Các ứng dụng phổ biến để dán ảnh bao gồm Paint, Word, hoặc các ứng dụng chat như Zalo. Hiểu rõ vai trò của phím này là bước đầu tiên để làm chủ kỹ thuật chụp màn hình.
Sự Khác Biệt Giữa PrtSc, Alt + PrtSc Và Win + Shift + S
Người dùng thường nhầm lẫn giữa các tổ hợp phím chụp màn hình. Mỗi tổ hợp phím này phục vụ một mục đích khác nhau.
- PrtSc (hoặc Fn + PrtSc trên laptop): Chụp toàn bộ màn hình và sao chép vào Clipboard.
- Alt + PrtSc: Chỉ chụp cửa sổ đang hoạt động. Nó bỏ qua các phần khác của màn hình nền. Hình ảnh này cũng được lưu vào Clipboard.
- Win + PrtSc: Chụp toàn bộ màn hình và lưu ảnh tự động thành tệp PNG trong thư mục Screenshots của Pictures. Đây là phương pháp tối ưu nhất cho việc lưu trữ nhanh.
- Win + Shift + S: Kích hoạt công cụ Snipping Tool (hoặc Snip & Sketch) cho phép chụp khu vực tùy chọn. Đây là giải pháp linh hoạt nhất.
Việc phân biệt rõ ràng các chức năng này giúp người dùng chọn đúng công cụ cho từng tình huống.
Hướng Dẫn Chi Tiết Chụp Màn Hình Trên Windows Sử Dụng Bàn Phím
Hệ điều hành Windows cung cấp nhiều phím tắt để chụp màn hình. Chúng ta sẽ đi sâu vào từng phương pháp để đảm bảo người dùng có thể áp dụng ngay lập tức.
Phương Pháp 1: Chụp Toàn Bộ Màn Hình Và Lưu Tự Động Vào File (Win + PrtSc)
Đây là phương pháp nhanh nhất để tạo một tệp hình ảnh thực tế mà không cần thao tác dán.
Cách thực hiện rất đơn giản. Nhấn và giữ phím Windows (biểu tượng cửa sổ) sau đó nhấn phím PrtSc. Màn hình sẽ nháy lên một cái trong chớp mắt, xác nhận quá trình chụp đã hoàn tất.
Hình ảnh sẽ được lưu tự động dưới định dạng PNG. Người dùng có thể tìm thấy tệp này tại đường dẫn mặc định: This PC > Pictures > Screenshots. Tên tệp thường được đánh số thứ tự như Screenshot (1).png, Screenshot (2).png,… Phương pháp này rất hữu ích khi cần chụp nhiều ảnh liên tiếp và lưu trữ ngay lập tức.
Phương Pháp 2: Chụp Toàn Bộ Màn Hình Và Lưu Vào Clipboard (PrtSc)
Nếu mục tiêu là dán ảnh chụp màn hình vào email, tài liệu Word, hoặc một đoạn chat, sử dụng PrtSc là lựa chọn phù hợp.
Sau khi nhấn phím PrtSc, hình ảnh đã được sao chép. Bước tiếp theo là mở ứng dụng đích (ví dụ: Paint, Photoshop, hoặc tài liệu Word). Nhấn tổ hợp phím Ctrl + V để dán nội dung từ Clipboard ra.
Phương pháp này yêu cầu hai bước (chụp và dán). Tuy nhiên, nó cho phép người dùng kiểm soát chính xác nơi hình ảnh sẽ được sử dụng hoặc chỉnh sửa trước khi lưu lại vĩnh viễn.
Phương Pháp 3: Chụp Cửa Sổ Đang Hoạt Động (Alt + PrtSc)
Khi bạn chỉ muốn chụp nội dung của một cửa sổ ứng dụng cụ thể mà không bao gồm thanh Taskbar hay các cửa sổ khác, Alt + PrtSc là phím tắt cần thiết.
Đảm bảo cửa sổ bạn muốn chụp đang được chọn (active). Sau đó, nhấn tổ hợp phím Alt + PrtSc. Giống như PrtSc thông thường, hình ảnh này sẽ được lưu vào Clipboard.
Người dùng cần dán hình ảnh vào một công cụ chỉnh sửa hoặc tài liệu. Ưu điểm lớn nhất là hình ảnh chụp được rất gọn gàng và chuyên nghiệp. Nó loại bỏ mọi yếu tố gây xao nhãng khỏi màn hình nền. Kỹ thuật này được các chuyên gia kỹ thuật máy tính sử dụng thường xuyên.
Phương Pháp 4: Sử Dụng Công Cụ Snipping Tool/Snip & Sketch (Win + Shift + S)
Kể từ Windows 10, công cụ Snipping Tool đã được nâng cấp thành Snip & Sketch. Tổ hợp phím Win + Shift + S là cánh cổng để truy cập tính năng chụp khu vực tùy chọn mạnh mẽ này.
Khi nhấn tổ hợp phím này, màn hình sẽ mờ đi và một thanh công cụ nhỏ xuất hiện ở phía trên. Người dùng có thể chọn bốn kiểu chụp: hình chữ nhật, hình tự do, cửa sổ, hoặc toàn màn hình. Dùng chuột để kéo và chọn khu vực mong muốn.
Hình ảnh chụp được sẽ tự động lưu vào Clipboard. Ngoài ra, một thông báo sẽ xuất hiện ở góc dưới bên phải. Nhấp vào thông báo này để mở ảnh trong ứng dụng Snip & Sketch. Điều này cho phép người dùng chỉnh sửa, cắt, vẽ hoặc đánh dấu ngay lập tức trước khi lưu. Đây là phím tắt linh hoạt và được khuyến nghị nhất cho các tác vụ chuyên sâu.
Phương Pháp 5: Chụp Màn Hình Chơi Game (Game Bar – Win + Alt + PrtSc)
Đối với các game thủ hoặc những người cần chụp ảnh trong môi trường chơi game, Windows Game Bar cung cấp một giải pháp tối ưu.
Nhấn Win + G để mở Game Bar. Mặc dù Game Bar có nút chụp, phím tắt thực hiện chụp trực tiếp là Win + Alt + PrtSc.
Hình ảnh này không lưu vào thư mục Screenshots thông thường. Thay vào đó, nó được lưu trong thư mục Videos > Captures. Game Bar đảm bảo rằng việc chụp ảnh không làm gián đoạn hiệu suất chơi game. Đây là tính năng chuyên biệt hóa cho trải nghiệm multimedia.
Bí Quyết Chụp Màn Hình Chuyên Nghiệp Trên macOS Chỉ Với Bàn Phím
Máy tính Mac (macOS) có hệ thống phím tắt chụp màn hình được tổ chức rất logic và mạnh mẽ. Chúng khác biệt hoàn toàn so với Windows, nhưng cực kỳ hiệu quả sau khi nắm vững. Các phím tắt này đều sử dụng phím Command (⌘), Shift (⇧) và một số.
Chụp Toàn Bộ Màn Hình Và Lưu Vào Desktop (Command + Shift + 3)
Đây là phím tắt cơ bản nhất trên macOS. Nhấn tổ hợp phím Command + Shift + 3.
Ngay lập tức, hình ảnh của toàn bộ màn hình (bao gồm cả các màn hình phụ nếu có) sẽ được chụp lại. Một hình thu nhỏ (thumbnail) nhỏ sẽ xuất hiện ở góc dưới bên phải màn hình. Sau vài giây, tệp hình ảnh (định dạng PNG) sẽ tự động lưu vào Desktop.
Hệ thống đánh tên file của Mac rất tiện lợi. Tên file sẽ hiển thị ngày và giờ chụp, ví dụ: Screen Shot 2024-05-15 at 10.30.00 AM.png.
Chụp Một Khu Vực Tùy Chọn (Command + Shift + 4)
Tổ hợp phím này cho phép người dùng tự do chọn khu vực muốn chụp, tương tự như Snipping Tool của Windows.
Sau khi nhấn Command + Shift + 4, con trỏ chuột sẽ biến thành hình chữ thập có tọa độ. Giữ chuột trái, kéo và thả để xác định khu vực muốn chụp. Khi thả chuột, hình ảnh của khu vực đã chọn sẽ được lưu vào Desktop.
Nếu trong quá trình kéo chuột mà bạn muốn hủy bỏ thao tác, chỉ cần nhấn phím Esc (Escape). Đây là phím tắt chụp màn hình được sử dụng phổ biến nhất trên Mac. Nó mang lại sự kiểm soát tuyệt đối về nội dung.
Chụp Một Cửa Sổ Cụ Thể Hoặc Menu (Command + Shift + 4 + Spacebar)
Đây là kỹ thuật chụp màn hình nâng cao trên macOS. Nó cho phép chụp riêng lẻ một cửa sổ đang mở với một nền trong suốt (drop shadow) chuyên nghiệp.
Đầu tiên, nhấn Command + Shift + 4. Sau đó, thả các phím này ra và nhấn phím Spacebar (thanh khoảng trắng). Con trỏ chuột sẽ biến thành biểu tượng máy ảnh. Di chuyển máy ảnh đến bất kỳ cửa sổ nào bạn muốn chụp.
Khi cửa sổ đó được tô sáng, nhấp chuột trái. Hình ảnh của cửa sổ đó, bao gồm cả hiệu ứng bóng mờ (shadow), sẽ được lưu vào Desktop. Kỹ thuật này rất hữu ích cho các hướng dẫn trực quan hoặc khi cần chia sẻ giao diện ứng dụng.
Tùy Chỉnh Định Dạng Và Vị Trí Lưu File Screenshot Trên macOS
Mặc định, macOS lưu ảnh dưới dạng PNG trên Desktop. Tuy nhiên, người dùng chuyên nghiệp thường cần tùy chỉnh các thiết lập này.
Để thay đổi định dạng từ PNG sang JPG hoặc TIFF, người dùng cần sử dụng Terminal. Lệnh cơ bản để chuyển sang JPG là: defaults write com.apple.screencapture type jpg; killall SystemUIServer.
Để thay đổi vị trí lưu ảnh tự động, người dùng cũng sử dụng Terminal, hoặc từ macOS Mojave (10.14) trở lên, có thể sử dụng giao diện mới của phím tắt Command + Shift + 5. Giao diện này cung cấp tùy chọn cho phép người dùng dễ dàng chọn thư mục lưu trữ mới.
Việc tùy chỉnh giúp quản lý file dễ dàng hơn, đặc biệt khi phải chụp hàng chục ảnh mỗi ngày.
Các Phím Tắt Chụp Màn Hình Đặc Thù Khác
Thế giới máy tính không chỉ giới hạn ở Windows và macOS. Các hệ điều hành và nền tảng khác cũng có các phím tắt riêng.
Chụp Màn Hình Trên Máy Tính Chromebook
Chromebook, chạy hệ điều hành Chrome OS, là một nền tảng phổ biến trong giáo dục và công việc nhẹ. Phím tắt chụp màn hình của nó khác biệt do thiếu các phím chức năng truyền thống.
Để chụp toàn bộ màn hình trên Chromebook, sử dụng tổ hợp: Ctrl + Show Windows (phím Show Windows thường là biểu tượng hình chữ nhật có hai đường kẻ dọc, nằm ở vị trí F5 trên bàn phím chuẩn).
Để chụp một khu vực tùy chọn: Ctrl + Shift + Show Windows. Sau đó, dùng chuột để kéo chọn vùng. Hình ảnh chụp được sẽ tự động lưu vào thư mục Downloads của Chromebook.
Chụp Màn Hình Trong Môi Trường Linux (Ubuntu/Fedora)
Linux, đặc biệt là các bản phân phối như Ubuntu, cũng có phím tắt phím Print Screen tương tự Windows.
- PrtSc (hoặc Print Screen): Chụp toàn bộ màn hình và mở hộp thoại để lưu file hoặc sao chép vào Clipboard.
- Alt + PrtSc: Chụp cửa sổ đang hoạt động.
- Shift + PrtSc: Chụp một khu vực tùy chọn.
Trên Ubuntu, người dùng cũng có thể cài đặt các công cụ bên thứ ba như Shutter hoặc Spectacle để có thêm tính năng chỉnh sửa và chia sẻ chuyên nghiệp. Các phím tắt chụp màn hình này cung cấp hiệu suất cao cho cộng đồng lập trình viên và người dùng Linux.
Khắc Phục Lỗi Khi Phím PrtSc Không Hoạt Động
Đôi khi, phím PrtSc có thể không hoạt động do xung đột phần mềm hoặc cài đặt BIOS. Kỹ thuật viên máy tính thường đối diện với các vấn đề này.
- Kiểm tra phím Fn: Trên nhiều laptop, phím PrtSc yêu cầu phải nhấn đồng thời phím Fn (Function). Hãy thử tổ hợp Fn + PrtSc.
- Kiểm tra cài đặt OneDrive/Dropbox: Một số dịch vụ lưu trữ đám mây tự động chiếm quyền điều khiển phím PrtSc và lưu ảnh vào thư mục đám mây. Hãy kiểm tra cài đặt của các ứng dụng này.
- Sử dụng công cụ thay thế: Nếu phím PrtSc vật lý bị hỏng, hãy chuyển sang các tổ hợp phím dựa trên Windows như Win + Shift + S, vì chúng không phụ thuộc vào phím PrtSc. Đây là giải pháp dự phòng hiệu quả.
So Sánh Hiệu Quả Giữa Các Phương Pháp Chụp Màn Hình
Việc lựa chọn phương pháp chụp màn hình tối ưu phụ thuộc vào mục đích sử dụng.
Bảng So Sánh Tính Năng (Clipboard so với Lưu File)
| Phương Pháp (Windows) | Tổ Hợp Phím Tắt | Lưu Trữ | Tốc Độ | Mục Đích Sử Dụng |
|---|---|---|---|---|
| Chụp vào Clipboard | PrtSc / Alt + PrtSc | Clipboard (Bộ nhớ tạm) | Rất nhanh | Dán nhanh vào email, chat, tài liệu Word. |
| Chụp và Lưu File | Win + PrtSc | Tệp PNG (Thư mục Screenshots) | Nhanh | Lưu trữ hàng loạt, chụp tài liệu quan trọng. |
| Chụp Khu Vực Tùy Chọn | Win + Shift + S | Clipboard & Snip & Sketch | Linh hoạt | Cắt xén chính xác, cần chỉnh sửa ngay. |
| Chụp Game | Win + Alt + PrtSc | Tệp PNG (Thư mục Captures) | Tức thì | Ghi lại khoảnh khắc trong trò chơi. |
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở việc hình ảnh có được lưu thành tệp vĩnh viễn hay chỉ tồn tại tạm thời trong Clipboard. Người dùng cần xác định nhu cầu lưu trữ trước khi nhấn phím.
Khi Nào Nên Dùng Snipping Tool Thay Vì PrtSc
Công cụ Snipping Tool (Win + Shift + S) vượt trội hơn PrtSc trong các tình huống sau:
- Cần chụp hình chữ nhật không toàn màn hình: PrtSc luôn chụp toàn bộ màn hình, dẫn đến việc phải cắt xén thủ công sau đó. Snipping Tool loại bỏ bước này.
- Cần đánh dấu hoặc chú thích ngay lập tức: Snip & Sketch tích hợp các công cụ vẽ và tô sáng, cho phép người dùng chỉnh sửa trước khi lưu.
- Cần chụp hình tự do: Snipping Tool có chế độ Free-form Snip, cho phép chụp các hình dạng không phải hình chữ nhật.
- Cần kiểm soát độ trễ: Snipping Tool cung cấp tùy chọn chụp màn hình sau một độ trễ (ví dụ: 3 hoặc 10 giây), hữu ích khi cần chụp menu hoặc tooltip biến mất nhanh.
Mặc dù PrtSc nhanh hơn cho việc chụp toàn bộ và dán, Snipping Tool/Snip & Sketch là lựa chọn chuyên nghiệp cho hầu hết các nhiệm vụ trực quan phức tạp.
Tối Ưu Hóa Quy Trình Chụp Và Chỉnh Sửa Màn Hình Nhanh Chóng
Để tận dụng tối đa kỹ năng cách chụp màn hình trên máy tính bằng bàn phím, người dùng cần biết cách tích hợp ảnh chụp vào quy trình làm việc.
Cách Dán Ảnh Chụp Màn Hình Vào Các Ứng Dụng (Paint, Word, Zalo)
Sau khi sử dụng PrtSc hoặc Alt + PrtSc, hình ảnh đã nằm trong Clipboard. Việc dán ảnh vào ứng dụng là thao tác quan trọng tiếp theo.
- Paint/Paint 3D: Mở ứng dụng và nhấn Ctrl + V. Ứng dụng này là nơi lý tưởng để cắt, xoay, và lưu file dưới các định dạng khác nhau (JPEG, BMP, GIF).
- Microsoft Word/Excel: Đặt con trỏ vào vị trí mong muốn trong tài liệu và nhấn Ctrl + V.
- Ứng dụng nhắn tin (Zalo, Messenger, Skype): Mở cửa sổ chat, đặt con trỏ vào ô nhập liệu và nhấn Ctrl + V. Hình ảnh sẽ được tải lên ngay lập tức mà không cần lưu file trước đó.
Quy trình dán này thể hiện sức mạnh của Clipboard, giúp loại bỏ các bước lưu và tải file rườm rà.
Mẹo Sử Dụng Các Công Cụ Bên Thứ Ba (ShareX, Lightshot) Để Tăng Cường Tính Năng
Mặc dù các phím tắt mặc định rất mạnh mẽ, các công cụ bên thứ ba cung cấp các tính năng bổ sung không thể thiếu cho người dùng nâng cao.
- ShareX: Đây là công cụ mã nguồn mở miễn phí, rất được lòng các kỹ thuật viên. Nó không chỉ cung cấp mọi chức năng chụp màn hình của Windows mà còn thêm các tính năng như quay video, chụp cuộn trang, tự động tải lên dịch vụ lưu trữ đám mây (Google Drive, Imgur), và tự động thêm Watermark. ShareX hoàn toàn có thể tùy chỉnh các phím tắt chụp màn hình của nó.
- Lightshot: Công cụ này nổi bật với khả năng chỉnh sửa ảnh nhanh chóng trực tiếp trên trình duyệt web. Sau khi chụp một khu vực, Lightshot cho phép người dùng vẽ, thêm văn bản, hoặc tìm kiếm hình ảnh tương tự trên Google ngay lập tức.
Việc tích hợp các công cụ này vào quy trình làm việc giúp tăng tốc độ xử lý thông tin và chia sẻ nội dung một cách hiệu quả hơn nhiều.
Tầm Quan Trọng Của Việc Quản Lý File Chụp Màn Hình
Một vấn đề thường gặp là thư mục Screenshots trên Windows hoặc Desktop trên macOS bị lấp đầy bởi các tệp hình ảnh không được tổ chức.
Người dùng nên thường xuyên dọn dẹp thư mục này. Thiết lập lại vị trí lưu trữ (ví dụ: tạo một thư mục riêng biệt cho từng dự án) là giải pháp tối ưu. Trên Windows, có thể thay đổi vị trí lưu mặc định của thư mục Pictures để đảm bảo các file ảnh chụp màn hình được sắp xếp gọn gàng.
Ngoài ra, sau khi chụp bằng Win + PrtSc, hãy đổi tên tệp ngay lập tức để dễ dàng tìm kiếm sau này. Tên tệp nên mô tả ngắn gọn nội dung của ảnh.
Lời Kết
Việc làm chủ cách chụp màn hình trên máy tính bằng bàn phím là một kỹ năng cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng, giúp tối ưu hóa hiệu suất làm việc hàng ngày. Cho dù bạn sử dụng Windows hay macOS, các tổ hợp phím tắt chụp màn hình cơ bản như PrtSc, Alt + PrtSc, và Command + Shift + 4 đều cung cấp giải pháp nhanh chóng, hiệu quả. Hãy tận dụng tối đa các công cụ tích hợp sẵn và xem xét sử dụng phần mềm bên thứ ba như Snipping Tool hoặc ShareX để nâng cao khả năng chụp và chỉnh sửa ảnh chụp màn hình chuyên nghiệp hơn.
Ngày Cập Nhật 30/11/2025 by Trong Hoang
Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.
