Việc nắm rõ cách kiểm tra hiệu suất máy tính là vô cùng quan trọng đối với mọi người dùng, từ game thủ đến nhân viên văn phòng. Một máy tính hoạt động hiệu quả giúp bạn hoàn thành công việc nhanh chóng, chơi game mượt mà và tránh các sự cố không mong muốn. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về cách kiểm tra hiệu suất máy tính, giúp bạn đánh giá chi tiết hiệu năng máy tính bằng các phần mềm benchmark chuyên nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định tối ưu hóa hệ thống chính xác. Điều này đảm bảo máy tính luôn đạt trạng thái tốt nhất.
I. Hiểu Rõ Về Hiệu Suất Máy Tính
Hiệu suất máy tính không chỉ đơn thuần là tốc độ xử lý. Nó là tổng hòa của nhiều yếu tố phần cứng và phần mềm. Để đánh giá chính xác, chúng ta cần xem xét từng thành phần.
Các yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu suất bao gồm CPU, GPU, RAM và tốc độ ổ đĩa. Ngoài ra, hiệu suất mạng và các ứng dụng chạy nền cũng đóng vai trò quan trọng.
Kiểm tra hiệu suất giúp bạn phát hiện điểm nghẽn và đưa ra giải pháp nâng cấp hoặc tinh chỉnh. Điều này tối ưu hóa trải nghiệm sử dụng hàng ngày.
II. Sử Dụng Task Manager để Kiểm Tra Hiệu Suất Cơ Bản
Task Manager của Windows là công cụ tích hợp sẵn mạnh mẽ. Nó cho phép người dùng theo dõi hiệu suất PC theo thời gian thực. Bạn có thể xác định ngay các ứng dụng gây tốn tài nguyên.
1. Giám Sát Hiệu Suất CPU
Để theo dõi mức sử dụng CPU, bạn có thể mở Task Manager. Nhấp chuột phải vào nút Start và chọn “Task Manager” hoặc dùng phím tắt Ctrl + Shift + Esc.
Trong tab “Performance”, chọn “CPU” từ thanh bên trái. Biểu đồ sẽ hiển thị mức sử dụng CPU theo thời gian thực.
Nếu mức sử dụng CPU luôn cao, hãy chuyển sang tab “Processes”. Sắp xếp danh sách theo CPU để tìm ứng dụng ngốn tài nguyên.
Bạn nên cân nhắc đóng các ứng dụng này. Nếu cần, hãy chọn chúng và nhấp “End Task” để kết thúc tác vụ.
Phía dưới biểu đồ CPU, bạn sẽ thấy thông tin chi tiết. Bao gồm số lượng lõi, tốc độ cơ bản và hỗ trợ ảo hóa.
Nếu mức sử dụng CPU quá cao, bạn có thể cần kiểm tra các lỗi hệ thống. Thay đổi tốc độ cập nhật của Task Manager giúp nhận bản cập nhật nhanh hơn.
Biểu đồ hiệu suất CPU trong Task Manager
2. Kiểm Tra Mức Sử Dụng Bộ Nhớ (RAM)
Máy tính chậm hoặc không phản hồi thường do RAM không đủ. Việc kiểm tra bộ nhớ của máy tính bằng Task Manager giúp bạn xác định ứng dụng ngốn bộ nhớ.
Mở Task Manager và vào tab “Performance”. Chọn “Memory” từ thanh bên trái để xem thông tin RAM theo thời gian thực.
Biểu đồ hiển thị mức sử dụng bộ nhớ hiện tại. Tổng lượng RAM và lượng đang sử dụng được trình bày rõ ràng.
Nếu giá trị “In use” gần với tổng dung lượng, hệ thống có thể gặp vấn đề. Chuyển sang tab “Processes” và sắp xếp theo “Memory usage”.
Đóng các ứng dụng không cần thiết để giải phóng RAM. Nếu thường xuyên hết RAM, hãy chú ý giá trị “Committed”.
Nếu giá trị này vượt quá tổng RAM, hệ thống đang dùng bộ nhớ ảo chậm. Lúc này, bạn nên xem xét nâng cấp RAM.
Biểu đồ hiệu suất bộ nhớ trong Task Manager
3. Đánh Giá Mức Sử Dụng Dung Lượng Ổ Đĩa
Ổ đĩa đầy cũng có thể gây ra vấn đề hiệu suất trên Windows. Để kiểm tra, vào tab “Performance” trong Task Manager.
Chọn ổ đĩa chính của bạn (thường là Disk 0). Biểu đồ hiển thị hoạt động đọc và ghi theo thời gian thực.
Tab “Processes” có cột “Disk Activity”. Nó hiển thị ứng dụng nào đang truy cập ổ đĩa.
Để xem thông tin chi tiết, chuyển sang tab “Processes”. Nếu cột “Disk” thiếu, nhấp chuột phải vào tiêu đề cột và chọn “Disk”.
Bạn có thể dùng hộp tìm kiếm trong Task Manager để tìm tiến trình. Nếu ổ đĩa gần đầy, bạn cần giải phóng dung lượng máy tính bằng cách gỡ cài đặt ứng dụng không dùng.
Di chuyển các file lớn hoặc nâng cấp lên SSD dung lượng cao hơn. Điều này giúp cải thiện hiệu suất và không gian lưu trữ.
Biểu đồ hiệu suất ổ đĩa trong Task Manager
4. Phân Tích Mức Sử Dụng Mạng
Để khắc phục sự cố Internet, bên cạnh việc theo dõi mức sử dụng mạng, bạn cũng nên kiểm tra tốc độ Wifi. Để xem, bạn vào tab “Performance” trong Task Manager.
Chọn “Ethernet” hoặc “Wi-Fi” tùy theo kết nối của bạn. Biểu đồ hiển thị mức sử dụng mạng theo thời gian thực (Mbps).
Nếu thấy mức sử dụng cao liên tục, vào tab “App history”. Xác định ứng dụng tiêu thụ nhiều tài nguyên mạng nhất.
Bạn có thể thêm cột “Downloads” hoặc “Uploads” để xem chi tiết hơn. Nhấp chuột phải vào tiêu đề cột để thêm chúng.
Nếu nghi ngờ ứng dụng nào đó chiếm băng thông, hãy đóng nó. Giới hạn mức sử dụng mạng qua cài đặt hoặc dùng công cụ bên thứ ba.
Theo dõi CPU, bộ nhớ, ổ đĩa và mạng bằng Task Manager giúp PC chạy trơn tru. Tối ưu hóa ứng dụng khởi động cũng giảm tiêu thụ tài nguyên.
Lịch sử ứng dụng trong Task Manager
III. Các Công Cụ Benchmark Chuyên Dụng để Đánh Giá Hiệu Suất Máy Tính
Ngoài Task Manager, có nhiều công cụ benchmark chuyên dụng giúp đo lường hiệu năng máy tính một cách chi tiết và khách quan hơn. Các công cụ này đánh giá từng thành phần phần cứng.
1. Cinebench R23 (CPU)
Cinebench là một trong những công cụ benchmark CPU phổ biến nhất. Phiên bản mới nhất là R23, cung cấp kết quả chính xác cho CPU hiện đại.
Ưu điểm lớn nhất của Cinebench là sự đơn giản. Sau khi cài đặt, bạn có thể chạy bài benchmark CPU đơn lõi và đa lõi riêng biệt.
Chỉ cần nhấp vào nút “Start” và đợi quá trình kết xuất hoàn tất. Đảm bảo tắt các tác vụ ngốn CPU khác để có kết quả chính xác nhất.
Sau khi kiểm tra, bạn sẽ thấy kết quả so với người dùng khác. Hiệu năng đơn lõi và đa lõi sẽ được hiển thị rõ ràng.
Nếu nhấp vào “File”, bạn có thể chạy “Advanced benchmarks”. Các bài kiểm tra này có thể tùy chỉnh thời gian.
Benchmark PC bằng Cinebench
2. Geekbench 5 (GPU + CPU)
Geekbench 5 là công cụ kiểm tra hiệu năng toàn diện và đa nền tảng. Nó cho phép so sánh hiệu suất PC với các thiết bị khác.
Quy trình thiết lập Geekbench 5 rất đơn giản. Tải xuống, chạy trình cài đặt và khởi chạy chương trình.
Bạn sẽ có hai lựa chọn benchmark: “CPU Benchmark” và “Compute Benchmark”. CPU Benchmark kiểm tra tốc độ CPU trên mỗi lõi và tất cả lõi.
Compute Benchmark dùng để đo hiệu suất GPU. Bạn nên dùng API Vulkan nếu có, vì đây là tiêu chuẩn hiện đại nhất.
Trên GPU Nvidia, bạn có thể thấy CUDA là tùy chọn. CUDA tập trung tăng tốc khối lượng công việc chuyên nghiệp.
Sau khi có kết quả, bạn có thể so sánh chúng trên trang web Geekbench. Điều này giúp đánh giá vị trí hiệu năng của máy bạn.
Cách đo benchmark cho máy tính Windows
3. Unigine Valley (GPU)
Unigine Valley là công cụ tốt để kiểm tra độ ổn định của phần cứng đồ họa. Nó phù hợp với cả phần cứng tầm trung và thấp.
Sau khi cài đặt, mở “Valley Benchmark”. Bạn nên sử dụng giá trị preset tiêu chuẩn để so sánh chính xác.
Bài viết khuyến nghị “Extreme HD Preset”. Bạn có thể tùy chỉnh độ phân giải vượt quá 1080p bằng cách chuyển Preset thành Custom.
Có thể chọn cài đặt riêng lẻ, bao gồm độ phân giải 1440p và 4K. Trong trường hợp này, nên tắt khử răng cưa.
“Quality” có tác động lớn đến hiệu ứng đồ họa. Nên giữ ở mức “Ultra” để phù hợp với chuẩn benchmark cũ.
“Stereo 3D” dành cho màn hình 3D. Nếu không có, bỏ qua cài đặt này.
Sau khi chọn preset, nhấp “Run” để khởi chạy benchmark. Ở đầu màn hình, bạn sẽ thấy tùy chọn “In-Benchmark”.
Nhấp “Benchmark” để bắt đầu quá trình chạy. Nó sẽ xoay vòng qua nhiều cảnh đồ họa cao, ghi lại chỉ số hệ thống.
Điểm số cuối cùng sẽ hiển thị trên màn hình kết quả. Các tùy chọn “Camera” và “In-Benchmark Settings” giúp bạn tùy chỉnh trải nghiệm.
Nên bật “GPU Monitor” để theo dõi nhiệt độ khi tải cao. Điều này rất quan trọng khi kiểm tra cách kiểm tra hiệu suất máy tính liên quan đến đồ họa.
Thiết lập Unigine
4. UserBenchmark (CPU + GPU)
UserBenchmark là một công cụ kiểm tra hiệu năng PC đầy đủ tính năng. Ứng dụng này cực kỳ đơn giản để sử dụng.
Bạn không cần cài đặt; chỉ cần khởi chạy và đánh giá toàn bộ PC bằng một cú nhấp chuột. Kết quả sẽ mở trong trình duyệt web.
UserBenchmark hữu ích để đảm bảo phần cứng hoạt động đúng cách. Nó so sánh hiệu suất với phần cứng giống hệt.
Tuy nhiên, không nên dựa vào UserBenchmark để đưa ra quyết định mua phần cứng cuối cùng. Điểm số có thể không hoàn toàn nhất quán.
Đặc biệt là khi so sánh CPU của AMD và Intel. Hãy tham khảo thêm các nguồn khác khi mua sắm.
UserBenchmark
5. 3DMark (GPU + CPU)
3DMark là một trong những giải pháp benchmark đồ họa hàng đầu. Nó cũng là công cụ đa nền tảng như Geekbench.
3DMark có nhiều bản demo và tầng trả phí, với benchmark CPU và GPU chuyên sâu. Nó là công cụ lý tưởng để thử nghiệm phần cứng chơi game.
Để sử dụng bản miễn phí, truy cập trang 3DMark Steam và nhấp “Download Demo”. Bạn sẽ khởi chạy nó như một game Steam.
Trong launcher chính, bạn sẽ thấy benchmark phù hợp với hệ thống của mình. “Time Spy” là bài kiểm tra cho DirectX 12.
Nên chạy “Time Spy” để đánh giá PC chơi game hiện tại. Ngoài ra còn có “Fire Strike” cho DirectX 11 và “Night Raid” cho đồ họa tích hợp DirectX 12.
Chọn benchmark phù hợp và để các cài đặt mặc định. Bạn sẽ nhận được vài điểm số khác nhau sau khi chạy.
Điểm chính là Graphics và CPU, đo sức mạnh GPU và CPU. “Estimated game performance” là chỉ số trả phí.
Điểm số bằng số xếp hạng tổng thể trong benchmark. Đồng hồ màu xanh lá cây so sánh hiệu suất của bạn với phần cứng tương tự.
Nếu điểm thấp, có thể do quá nóng hoặc chương trình chạy nền. Đây là một công cụ mạnh mẽ để kiểm tra cách kiểm tra hiệu suất máy tính về mặt đồ họa.
Thiết lập 3DMark
IV. Lựa Chọn Công Cụ Kiểm Tra Hiệu Năng Phù Hợp
Việc lựa chọn công cụ kiểm tra hiệu năng phụ thuộc vào nhu cầu cá nhân. Mỗi công cụ có ưu điểm riêng.
Để có cái nhìn cơ bản về khả năng hệ thống, UserBenchmark và Geekbench là lựa chọn tốt. Chúng cung cấp so sánh với các hệ thống khác.
Nếu muốn kiểm tra sâu hơn, Cinebench (CPU), Unigine Valley (GPU) và 3DMark (GPU/CPU cao cấp) là phù hợp. Chúng cho kết quả chi tiết và chuyên sâu.
Nắm rõ về chiếc máy bạn đang sử dụng giúp dễ dàng nâng cấp, chỉnh sửa và sử dụng phù hợp. Việc hiểu cách kiểm tra hiệu suất máy tính là bước đầu tiên để tối ưu hóa trải nghiệm.
Ngày Cập Nhật 05/02/2026 by Trong Hoang
Chào các bạn, mình là Trọng Hoàng, tác giả của blog maytinhvn.net. Mình là một full-stack developer kiêm writer, blogger, Youtuber và đủ thứ công nghệ khác nữa.
